---
title: "AIVD en MIVD zagen Russische invasie van Oekraïne niet aankomen"
description: "De Nederlandse inlichtingendiensten AIVD en MIVD hielden tot vlak voor 24 februari 2022 een grootschalige Russische inval in Oekraïne voor onwaarschijnlijk. Dat blijkt uit onderzoek naar de aanloop van de oorlog. De diensten leunden op een bron die niet in de binnenste kring van het Kremlin bleek te zitten."
category: "Binnenland"
category_url: https://dagpost.nl/categorie/binnenland
author: "Emma van Dijk"
published: 2026-07-08T04:05:00.000Z
updated: 2026-07-08T04:05:00.000Z
canonical: https://dagpost.nl/artikel/aivd-en-mivd-zagen-russische-invasie-oekraine-niet-aankomen
tags: ["AIVD", "MIVD", "Oekraïne", "inlichtingen"]
---
# AIVD en MIVD zagen Russische invasie van Oekraïne niet aankomen

De Nederlandse inlichtingendiensten AIVD en MIVD hielden tot vlak voor 24 februari 2022 een grootschalige Russische inval in Oekraïne voor onwaarschijnlijk. Dat blijkt uit onderzoek naar de aanloop van de oorlog. De diensten leunden op een bron die niet in de binnenste kring van het Kremlin bleek te zitten.

De Nederlandse inlichtingendiensten hebben een van de grootste gebeurtenissen van deze eeuw niet zien aankomen. De AIVD en de militaire dienst MIVD [achtten een grootschalige Russische inval in Oekraïne tot kort voor 24 februari 2022 onwaarschijnlijk](https://nos.nl/l/2622145). Dat blijkt uit onderzoek naar hoe de diensten de dreiging destijds inschatten.

## Een bron die tekortschoot

De Nederlandse analyse leunde sterk op een goede bron dicht bij het Kremlin, die jarenlang waardevolle informatie had geleverd. Achteraf bleek die bron niet te zitten in de kleine kring rond president Poetin waar de invasieplannen werden gesmeed. Daardoor bereikten de belangrijkste signalen de diensten niet. Het is een klassiek risico van inlichtingenwerk: een bron die dicht bij de macht lijkt te staan, kan alsnog buiten de cruciale beslissingen worden gehouden.

## Poetin als 'rationele actor'

Daarnaast speelde de manier waarop de diensten Poetin inschatten een rol. De grote troepenopbouw aan de Oekraïense grens werd vooral gelezen als drukmiddel in een onderhandeling, niet als voorbereiding op een echte aanval. De aanname was dat een invasie voor Rusland te veel zou kosten en dat Poetin zich daarom zou inhouden. Pas vlak voor de aanval, toen er steeds meer aanwijzingen kwamen dat Rusland zich klaarmaakte, verschoof het oordeel van onwaarschijnlijk naar mogelijk. Toen was het te laat om de loop van de gebeurtenissen nog te beïnvloeden.

## Niet alleen Nederland

Nederland stond in die misrekening niet alleen. Ook diensten in andere Europese landen schatten de situatie lange tijd vergelijkbaar in en waren terughoudender dan de Verenigde Staten, die veel stelliger voor een invasie waarschuwden. Dat wantrouwen tegenover Amerikaanse inlichtingen had deels een geschiedenis: na de onjuiste aannames rond massavernietigingswapens in Irak keken Europese diensten kritischer naar zulke waarschuwingen.

## Lessen achteraf

De AIVD en MIVD blikten later zelf terug op de oorlog, onder meer in de gezamenlijke publicatie [24/2, over de Russische aanval als keerpunt](https://www.aivd.nl/documenten/publicaties/2023/02/20/24-2---de-russische-aanval-op-oekraine-een-keerpunt-in-de-geschiedenis). De kwestie legt een fundamenteel dilemma bloot: inlichtingendiensten moeten balanceren tussen gezond wantrouwen en het risico van blinde vlekken. Dat ze de invasie niet aan zagen komen, voedt de discussie over hoe Nederland zijn dreigingsinschatting organiseert, in een tijd waarin de spanningen met Rusland alleen maar zijn toegenomen.

## Bronnen

- [AIVD en MIVD zagen Russische invasie van Oekraïne niet aankomen](https://nos.nl/l/2622145)
- [24/2. De Russische aanval op Oekraïne: een keerpunt in de geschiedenis](https://www.aivd.nl/documenten/publicaties/2023/02/20/24-2---de-russische-aanval-op-oekraine-een-keerpunt-in-de-geschiedenis)