--- title: "De zee raakt leeg: hoe staat het met de visbestanden en hoe eet je duurzamer" description: "Het beeld is genuanceerder dan 'de zee is leeg': sommige Noordzeebestanden herstellen juist, terwijl andere gevaarlijk onder druk staan. Makreel kleurt rood, kabeljauw blijft kritisch, maar schol doet het goed. Wat is er aan de hand met overbevissing — en hoe eet je als consument duurzamer?" category: "Wetenschap" category_url: https://dagpost.nl/categorie/wetenschap author: "Eva Dijkstra" published: 2026-06-26T20:18:00.000Z updated: 2026-06-26T20:18:00.000Z canonical: https://dagpost.nl/artikel/de-zee-raakt-leeg-hoe-staat-het-met-de-visbestanden-en-hoe-eet-je-duurzamer tags: ["visserij", "overbevissing", "duurzaamheid", "Noordzee", "MSC", "VISwijzer"] --- # De zee raakt leeg: hoe staat het met de visbestanden en hoe eet je duurzamer Het beeld is genuanceerder dan 'de zee is leeg': sommige Noordzeebestanden herstellen juist, terwijl andere gevaarlijk onder druk staan. Makreel kleurt rood, kabeljauw blijft kritisch, maar schol doet het goed. Wat is er aan de hand met overbevissing — en hoe eet je als consument duurzamer? 'De zee raakt leeg' is een krachtige leus, maar de werkelijkheid is genuanceerder — en daarmee niet minder zorgwekkend. Wereldwijd wordt volgens de [FAO](https://www.fao.org/publications/fao-flagship-publications/the-state-of-world-fisheries-and-aquaculture/en) ruwweg een derde van de onderzochte visbestanden niet duurzaam bevist: er wordt meer uitgehaald dan een bestand op lange termijn kan aanvullen. Houdt dat aan, dan krimpt een bestand tot visserij niet meer rendabel is — of het stort in. ## De Noordzee: een gemengd beeld Dichter bij huis is het beeld wisselend. De internationale onderzoeksraad [ICES](https://www.ices.dk/advice/pages/latest-advice.aspx), die overheden van vangstadvies voorziet, ziet dat een meerderheid van de beoordeelde Noordzeebestanden binnen duurzame grenzen wordt bevist — beter dan decennia geleden. Maar dat gemiddelde verhult grote verschillen tussen soorten. **Kabeljauw** is het pijnlijkste voorbeeld: het Noordzeebestand zit al jaren onder de grens waaronder de voortplanting structureel in gevaar komt, en herstel laat op zich wachten. **Makreel** is de acute crisis van het moment — de voortplantende biomassa is in tien jaar tijd sterk gekrompen, en de Good Fish Foundation zette de soort [op rood in de VISwijzer](https://www.goodfish.nl/nl/makreel-overbevist-en-vanaf-vandaag-in-het-rood-op-de-viswijzer/). Wetenschappers adviseerden de vangst fors te verlagen, maar de afspraken tussen de kustlanden bleven daar volgens natuurorganisaties boven hangen. Tegenover die zorgen staan lichtpunten. **Schol** heeft zich juist sterk hersteld en behoort weer tot de ruime bestanden, en ook **tong** laat een voorzichtige stabilisatie zien. Overbevissing is dus geen onomkeerbaar lot: met goed beheer kunnen bestanden terugkomen. ## Waarom het meer is dan 'te veel vangen' Overbevissing draait niet alleen om aantallen. Ook de mánier van vissen telt: sleepnetten die over de zeebodem schrapen, beschadigen leefgebieden, en bijvangst kost wereldwijd jaarlijks grote aantallen zeezoogdieren als dolfijnen en bruinvissen het leven, waarschuwt onder meer [WWF](https://www.wwf.nl/wat-we-doen/focus/oceanen/visserij). Een gezonde zee vraagt dus om aandacht voor zowel de bestanden als de techniek. ## Keurmerken en de VISwijzer Gelukkig hoef je als consument of kok niet zelf de bestandscijfers bij te houden. Het blauwe [MSC-keurmerk](https://www.msc.org/nl/over-msc/wat-is-msc/wat-doet-MSC/msc-missie-markt-duurzame-visserij/een-geloofwaardig-keurmerk) staat voor wild gevangen vis uit gecertificeerde visserijen die op bestand, milieueffect en beheer zijn getoetst, en die traceerbaar is door de hele keten. Voor gekweekte vis vervult het ASC-keurmerk een vergelijkbare rol. Daarnaast is er de gratis [VISwijzer](https://www.goodfish.nl/nl/makreel-overbevist-en-vanaf-vandaag-in-het-rood-op-de-viswijzer/) van de Good Fish Foundation en WWF, die soorten en vangstmethoden beoordeelt met een stoplichtsysteem: groen (goede keuze), oranje (vraag naar de herkomst) en rood (liever niet). Per vissoort kan het oordeel verschillen, afhankelijk van wáár en hóe de vis is gevangen. ## Wat je zelf kunt doen - **Kijk naar het label.** Een MSC- of ASC-keurmerk of een groene score op de VISwijzer is de betrouwbaarste aanwijzing. - **Varieer.** Populaire soorten als kabeljauw en makreel staan zwaar onder druk; minder voor de hand liggende soorten als haring, schol of koolvis scoren vaak beter. - **Let op de vangstmethode.** Lijngevangen vis kent doorgaans minder bijvangst dan sleepnetvisserij — bij sommige soorten bepaalt de methode of het groen of oranje is. - **Vraag ernaar.** Bij de visboer of in een restaurant naar herkomst en vangstwijze vragen, stuurt het aanbod. De zee is niet leeg. Maar de marges worden smaller — en welke bestanden de komende jaren herstellen, hangt mede af van wat beleidsmakers én eters kiezen. ## Bronnen - [The State of World Fisheries and Aquaculture](https://www.fao.org/publications/fao-flagship-publications/the-state-of-world-fisheries-and-aquaculture/en) - [Makreel overbevist en in het rood op de VISwijzer](https://www.goodfish.nl/nl/makreel-overbevist-en-vanaf-vandaag-in-het-rood-op-de-viswijzer/) - [Wat is MSC — een geloofwaardig keurmerk](https://www.msc.org/nl/over-msc/wat-is-msc/wat-doet-MSC/msc-missie-markt-duurzame-visserij/een-geloofwaardig-keurmerk)