--- title: "In de stervende moerassen van Irak vervaagt een eeuwenoude levenswijze" description: "Generaties lang voeren de moerasarabieren met hun waterbuffels door het Mesopotamische rietland, UNESCO-werelderfgoed in het zuiden van Irak. Nu dwingen droogte, dammen en zout water steeds meer bewoners weg — velen keren alleen nog 's winters terug." category: "Buitenland" category_url: https://dagpost.nl/categorie/buitenland author: "Joost van den Berg" published: 2026-06-22T17:34:40.000Z updated: 2026-06-22T17:34:40.000Z canonical: https://dagpost.nl/artikel/in-de-stervende-moerassen-van-irak-vervaagt-een-eeuwenoude-levenswijze tags: ["Irak", "klimaatverandering", "droogte", "Mesopotamische moerassen", "UNESCO", "Ma'dan", "watertekort"] --- # In de stervende moerassen van Irak vervaagt een eeuwenoude levenswijze Generaties lang voeren de moerasarabieren met hun waterbuffels door het Mesopotamische rietland, UNESCO-werelderfgoed in het zuiden van Irak. Nu dwingen droogte, dammen en zout water steeds meer bewoners weg — velen keren alleen nog 's winters terug. ## Een wereld van riet en water In het zuiden van Irak, waar de Tigris en de Eufraat samenvloeien voordat ze de Perzische Golf bereiken, ligt een van de grootste binnenlandse deltagebieden ter wereld: de Mesopotamische moerassen. Hier wonen al duizenden jaren de Ma'dan, de zogeheten moerasarabieren. Ze bouwen hun huizen en zelfs hele drijvende eilanden van riet, vissen in de ondiepe waterwegen en houden waterbuffels die hen melk leveren voor boter, kaas en *geymar*, een dikke roomspecialiteit. Het landschap is verbonden met de bakermat van de menselijke beschaving. De moerassen liggen rond oude Soemerische steden als Ur en Uruk. In 2016 plaatste UNESCO het gebied — officieel *The Ahwar of Southern Iraq* — op de [werelderfgoedlijst](https://whc.unesco.org/en/list/1481/), als zeldzaam samenspel van archeologie en een uitzonderlijk waterrijk ecosysteem in een extreem hete, droge omgeving. ## Waarom het water verdwijnt Dat ecosysteem staat onder zware druk. De moerassen krijgen vrijwel al hun water van de Tigris en de Eufraat, maar stroomopwaarts in Turkije en Iran zijn de afgelopen decennia talloze dammen en omleidingen gebouwd. Volgens internationale berichtgeving heeft het uitgebreide Turkse dammennetwerk Iraks wateraandeel fors verminderd, terwijl Iran zijrivieren heeft afgedamd of omgeleid. Daar bovenop komt de klimaatverandering. Irak geldt als een van de landen die het kwetsbaarst zijn voor opwarming. Recordlage neerslag en zomertemperaturen boven de 50 graden versnellen de verdamping. Naarmate de aanvoer van zoet water terugloopt, dringt zout zeewater verder landinwaarts en stijgt het zoutgehalte in de slinkende kanalen. Dat zoute, vervuilde water doodt vissen en maakt de buffels ziek. Volgens [Yale E360](https://e360.yale.edu/features/iraq-marshes-drought-climate-change) zijn de moerassen, ooit vele duizenden vierkante kilometers groot, geslonken tot een fractie daarvan. ## Buffels sterven, gezinnen vertrekken De gevolgen voor mens en dier zijn ingrijpend. Volgens de berichtgeving is sinds 2021 een aanzienlijk deel van de waterbuffels gestorven en is een groot deel van de vis verdwenen. De melkproductie van de overgebleven buffels is sterk gedaald, waardoor de traditionele zuivelproductie wegvalt. Voor families die generaties lang van de kudde leefden, betekent dat het einde van hun bestaanszekerheid. De Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN waarschuwde begin 2025 dat een groot deel van de zuidelijke moerassen is opgedroogd, in wat tot de zwaarste droogte in meer dan veertig jaar behoort. Steeds meer Ma'dan trekken weg naar steden als Basra en Bagdad. Sommigen keren alleen in de natte wintermaanden terug, wanneer regen het water tijdelijk doet stijgen — waardoor een eeuwenoude, het hele jaar durende levenswijze dreigt te verschralen tot seizoenswerk. In het moerasdorp Chibayish, lang het hart van de Ma'dan-cultuur, daalde het inwonertal volgens [Jacobin](https://jacobin.com/2025/01/iraqi-marshes-wetlands-drought) dramatisch. ## Meer dan een lokale ramp Wat er in Zuid-Irak gebeurt, is meer dan een regionaal probleem. Het raakt aan de grenzen van het bewoonbare in een opwarmende wereld, aan grensoverschrijdende conflicten over schaars water, en aan het verlies van een cultureel erfgoed dat teruggaat tot de eerste steden van de mensheid. Wat in een paar droge jaren verdwijnt, kan onmogelijk in eenzelfde tijd worden hersteld. ## Bronnen - [After Comeback, Southern Iraq's Marshes Are Now Drying Up](https://e360.yale.edu/features/iraq-marshes-drought-climate-change) - [The Ahwar of Southern Iraq](https://whc.unesco.org/en/list/1481/) - [Iraq's Ancient Marshes Are Running Out of Time](https://jacobin.com/2025/01/iraqi-marshes-wetlands-drought)