---
title: "Lachen zit in twee hersennetwerken en dat verklaart waarom het pijn verzacht"
description: "Je schaterlacht om een grap, of je lacht beleefd mee in een vergadering: je brein behandelt die twee situaties heel verschillend. Nieuw onderzoek brengt twee aparte 'lachnetwerken' in kaart — en onthult een opvallend verband met pijnverlichting."
category: "Wetenschap"
category_url: https://dagpost.nl/categorie/wetenschap
author: "Karin Bos"
published: 2026-06-25T13:16:00.000Z
updated: 2026-06-25T13:16:00.000Z
canonical: https://dagpost.nl/artikel/lachen-zit-in-twee-hersennetwerken-en-dat-verklaart-waarom-het-pijn-verzacht
tags: ["hersenen", "lachen", "neurowetenschap", "pijn", "emotie", "onderzoek"]
---
# Lachen zit in twee hersennetwerken en dat verklaart waarom het pijn verzacht

Je schaterlacht om een grap, of je lacht beleefd mee in een vergadering: je brein behandelt die twee situaties heel verschillend. Nieuw onderzoek brengt twee aparte 'lachnetwerken' in kaart — en onthult een opvallend verband met pijnverlichting.

Er is een wereld van verschil tussen een spontane schaterlach en een beleefd 'haha' tijdens een vergadering. Dat verschil blijkt ook letterlijk in de hersenen te zitten: nieuw onderzoek beschrijft twee aparte netwerken voor lachen — en legt een verrassend verband met de manier waarop ons brein pijn dempt.

## Twee soorten lachen

Neurowetenschappers Fausto Caruana en Sophie Scott brengen in een overzichtsstudie, [gepubliceerd in het tijdschrift *Trends in Neurosciences*](https://www.eurekalert.org/news-releases/1132665), voor het eerst twee afzonderlijke 'lachnetwerken' in kaart.

Het eerste netwerk hoort bij **spontaan** lachen en leunt op evolutionair oude hersengebieden die nauw verweven zijn met emotie en sociale binding. Wordt dit netwerk geprikkeld, dan ervaar je echte blijdschap; de lach barst als vanzelf los en is moeilijk te onderdrukken.

Het tweede netwerk hoort bij **bewust, vrijwillig** lachen en gebruikt heel andere gebieden — dezelfde die ook betrokken zijn bij spraak en bewuste spierbewegingen. "Vrijwillig lachen begint en stopt heel snel", aldus Scott, [geciteerd door Neuroscience News](https://neurosciencenews.com/dual-brain-networks-human-laughter-30939/). Het is nauwkeurig getimed en sociaal afgestemd: ideaal voor gesprekken en beleefdheidsmomenten.

## Inzicht dankzij wakkere hersenoperaties

De onderzoekers baseerden hun conclusies op een groot aantal bestaande studies, waaronder gevallen van epilepsiepatiënten die wakker een hersenoperatie ondergingen. Tijdens zo'n ingreep worden hersengebieden elektrisch geprikkeld om te bepalen wat veilig verwijderd kan worden — en soms lokte dat onbedoeld een lach uit.

Dat leverde uniek inzicht op: patiënten konden zelf vertellen wat ze ervoeren. Prikkeling van het 'spontane' netwerk gaf een intense, echte lach met een gevoel van oprechte vrolijkheid. Prikkeling van het 'vrijwillige' netwerk gaf wél lachbewegingen, maar zonder enige bijbehorende emotie. Twee systemen, twee totaal verschillende ervaringen.

## Het verband met pijn

Hier wordt het extra interessant. Een kerngebied van het spontane lachnetwerk speelt ook een rol in het natuurlijke pijndempende systeem van de hersenen. Dat is volgens de onderzoekers geen toeval: eerder onderzoek liet al zien dat lachen de pijngrens meetbaar verhoogt, vermoedelijk doordat het lichaamseigen 'gelukstoffen' als endorfines vrijmaakt.

De nieuwe bevinding geeft dat een anatomische basis: het zijn juist de oude, emotionele gebieden van het spontane lachnetwerk die overlappen met de pijnregulatie. Een échte, gemeende lach activeert dus deels hetzelfde netwerk dat ook pijnsignalen kan onderdrukken — het beleefde lachje doet dat niet.

## Lachen als twee dingen tegelijk

De studie helpt ook verklaren waarom lachen bij sommige neurologische aandoeningen ontspoort, bijvoorbeeld bij vormen van dwanglachen. En ze werpt licht op de evolutie van lachen: het spontane netwerk is oud en delen we met andere primaten, terwijl het vrijwillige netwerk vermoedelijk recenter is en samenhangt met de verfijnde sociale communicatie van mensen.

Lachen is zo bezien niet één ding, maar twee: een oeroud emotioneel signaal én een geraffineerd sociaal instrument — dat als bonus ook nog eens onze pijn kan verzachten.

## Bronnen

- [Spontaneous and voluntary laughter come from two different brain regions](https://www.eurekalert.org/news-releases/1132665)
- [Awake Brain Probes Map Spontaneous vs. Fake Laughter](https://neurosciencenews.com/dual-brain-networks-human-laughter-30939/)
- [Hersenonderzoek onthult twee lachnetwerken en een verrassend verband met pijn](https://scientias.nl/hersenonderzoek-onthult-twee-lachnetwerken-en-een-verrassend-verband-met-pijn/)