--- title: "Meer dan afvallen: de verrassende bijvangst van Ozempic en andere GLP-1-medicijnen" description: "Semaglutide — bekend als Ozempic en Wegovy — begon als diabetesmedicijn, waarna afvallen een welkome bijwerking bleek. Inmiddels stapelen de aanwijzingen zich op dat deze middelen nóg meer doen: van hartbescherming tot mogelijk minder drang naar alcohol. Maar wat is bewezen, en wat is voorlopig hoop?" category: "Wetenschap" category_url: https://dagpost.nl/categorie/wetenschap author: "Lars Smit" published: 2026-06-27T05:55:00.000Z updated: 2026-06-27T05:55:00.000Z canonical: https://dagpost.nl/artikel/meer-dan-afvallen-de-verrassende-bijvangst-van-ozempic-en-andere-glp-1-medicijne tags: ["ozempic", "semaglutide", "GLP-1", "gezondheid", "diabetes", "hart- en vaatziekten"] --- # Meer dan afvallen: de verrassende bijvangst van Ozempic en andere GLP-1-medicijnen Semaglutide — bekend als Ozempic en Wegovy — begon als diabetesmedicijn, waarna afvallen een welkome bijwerking bleek. Inmiddels stapelen de aanwijzingen zich op dat deze middelen nóg meer doen: van hartbescherming tot mogelijk minder drang naar alcohol. Maar wat is bewezen, en wat is voorlopig hoop? Het begon met een hormoon uit de darm. GLP-1 wordt aangemaakt nadat we eten: het zet de alvleesklier aan tot insuline, vertraagt de maaglediging en seint het brein dat we genoeg hebben. Farmaceuten maakten er synthetische versies van om diabetes type 2 te behandelen — en ontdekten dat patiënten er flink van afvielen. "Het grappige is dat afvallen eigenlijk een bijvangst was van deze middelen," vertelde een onderzoeker in de [NOS-podcast De Dag](https://nos.nl/l/2620515). Inmiddels is dat beeld omgedraaid: voor veel gebruikers is gewichtsverlies juist het doel. En nu lijkt het verhaal nóg breder te worden. ## Het hart: het stevigste bewijs De best onderbouwde bijvangst ligt bij hart- en vaatziekten. De grote [SELECT-studie](https://newsroom.clevelandclinic.org/2023/11/11/international-clinical-trial-finds-that-semaglutide-reduced-cardiovascular-events-by-20-in-adults-with-overweight-or-obesity-who-dont-have-diabetes), uitgevoerd bij ruim 17.000 mensen met overgewicht of obesitas zónder diabetes, liet in 2023 zien dat semaglutide het risico op een hartaanval of beroerte met ongeveer 20 procent verlaagde ten opzichte van een placebo. Het was de eerste keer dat een afslankmedicijn in een streng opgezette trial zo'n hartbeschermend effect aantoonde. Ook de [Europese geneesmiddelenautoriteit EMA](https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/ozempic) erkent een hartbeschermend effect bij diabetespatiënten met een bestaand hartprobleem. Een deel van die winst wordt mogelijk verklaard door een ontstekingsremmend mechanisme, al is dat vooral in laboratoriumonderzoek aangetoond en nog niet volledig vertaald naar de praktijk. ## Nieren, lever en slaapapneu Het toepassingsgebied groeit verder. Voor de nieren is inmiddels regulatoire erkenning gekomen: studies wezen uit dat semaglutide bij mensen met diabetes en chronische nierziekte de achteruitgang van de nierfunctie vertraagt. Ook bij een vorm van leverontsteking die samenhangt met stofwisselingsproblemen zijn positieve resultaten gemeld. Bij slaapapneu is het bewijs het sterkst voor het verwante middel tirzepatide (Mounjaro), dat in de Verenigde Staten als eerste geneesmiddel werd goedgekeurd voor matige tot ernstige slaapapneu. Voor semaglutide specifiek loopt dat onderzoek nog. ## Verslaving en brein: intrigerend, maar onbewezen Het meest tot de verbeelding spreekt een mogelijk effect op verslaving. Veel gebruikers melden spontaan dat hun trek in alcohol, sigaretten of zelfs gokken afnam. Daar zou een biologische basis voor kunnen zijn: GLP-1-receptoren zitten ook in de beloningsgebieden van het brein. Toch is hier voorzichtigheid geboden. De aanwijzingen komen vooral uit observationele gegevens — analyses van bestaande patiëntendossiers — en niet uit gerandomiseerde trials die oorzaak en gevolg kunnen aantonen. Wie een afslankmiddel slikt, verandert immers vaak ook zijn leefstijl. Hetzelfde geldt voor de voorzichtige signalen dat GLP-1-gebruikers minder vaak dementie zouden krijgen: interessant, maar nog allesbehalve bewezen. Grote klinische studies hiernaar lopen nog. ## De balans De stand van zaken is gelaagd. Het hart- en vaatbeschermende effect bij mensen met overgewicht is stevig aangetoond in grote trials. De werking bij nierziekte, leveraandoening en — voor tirzepatide — slaapapneu heeft regulatoire erkenning gekregen. De aanwijzingen rond verslaving en hersengezondheid zijn fascinerend, maar vooralsnog hypothetisch. Dat maakt Ozempic en zijn verwanten tot een van de meest onderzochte medicijnen van dit moment. Welke bijvangst er nog volgt, zal de komende jaren moeten blijken — bij voorkeur uit goed opgezet onderzoek, en niet uit anekdotes. ## Bronnen - [NOS Podcast De Dag: de bijvangst van middelen als Ozempic](https://nos.nl/l/2620515) - [SELECT-trial: semaglutide verlaagt cardiovasculaire events met 20%](https://newsroom.clevelandclinic.org/2023/11/11/international-clinical-trial-finds-that-semaglutide-reduced-cardiovascular-events-by-20-in-adults-with-overweight-or-obesity-who-dont-have-diabetes) - [Ozempic — European Public Assessment Report](https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/ozempic)