---
title: "Spinozapremie voor Karin Roelofs: onderzoek naar bevriezen bij gevaar"
description: "Neurowetenschapper Karin Roelofs van de Radboud Universiteit ontvangt de NWO-Spinozapremie, de hoogste Nederlandse wetenschappelijke onderscheiding, met 1,5 miljoen euro voor vrij onderzoek. Ze bestudeert de vaak vergeten derde stressreactie: bevriezen."
category: "Wetenschap"
category_url: https://dagpost.nl/categorie/wetenschap
author: "Sem Mulder"
published: 2026-06-26T06:14:00.000Z
updated: 2026-06-26T06:14:00.000Z
canonical: https://dagpost.nl/artikel/spinozapremie-voor-karin-roelofs-onderzoek-naar-bevriezen-bij-gevaar
tags: ["Spinozapremie", "NWO", "Karin Roelofs", "freeze-reactie", "neurowetenschap", "Radboud Universiteit"]
---
# Spinozapremie voor Karin Roelofs: onderzoek naar bevriezen bij gevaar

Neurowetenschapper Karin Roelofs van de Radboud Universiteit ontvangt de NWO-Spinozapremie, de hoogste Nederlandse wetenschappelijke onderscheiding, met 1,5 miljoen euro voor vrij onderzoek. Ze bestudeert de vaak vergeten derde stressreactie: bevriezen.

Vechten of vluchten — die twee stressreacties kent bijna iedereen. Maar er is een derde: bevriezen. Wie plotseling met gevaar wordt geconfronteerd, kan zijn lichaam voelen verstijven, geen woord meer kunnen uitbrengen of op zijn plek blijven staan. Juist dat fenomeen, de *freeze-reactie*, onderzoekt hoogleraar Karin Roelofs van de Radboud Universiteit al jaren. Daarvoor krijgt ze nu de hoogste wetenschappelijke onderscheiding van Nederland.

## De Spinozapremie

Roelofs ontvangt de [NWO-Spinozapremie](https://www.nwo.nl/onderzoek-en-resultaten/programmas/spinozapremie), met een bedrag van 1,5 miljoen euro dat ze vrij aan eigen onderzoek mag besteden. De prijs gaat jaarlijks naar enkele topwetenschappers in Nederland; medelaureaat dit jaar is scheikundige Hermen Overkleeft. Roelofs is hoogleraar experimentele psychopathologie en verbonden aan het Donders Institute.

## Bevriezen is geen zwakte

Lang werd de freeze-reactie gezien als passiviteit of falen — iemand die bevriest, doet immers niets. Het onderzoek van Roelofs laat een ander beeld zien: bevriezen is een actieve, gecoördineerde reactie van het lichaam. Terwijl het bekende sympathische zenuwstelsel zorgt voor de adrenaline van vechten en vluchten, remt het parasympathische systeem het lichaam juist af. Dat maakt een 'freeze-and-sample'-moment mogelijk: het lichaam staat stil, maar de geest blijft scherp en verzamelt informatie.

Volgens haar werk hebben mensen die onder druk goede beslissingen nemen vaak juist een opvallend lage hartslag. Dat korte moment van afremmen kan ruimte scheppen voor een betere keuze — bevriezen kan dus, paradoxaal genoeg, helpen.

## Van het lab naar de politie

Dat inzicht heeft al een praktische toepassing. Roelofs en haar team ontwikkelden onder meer trainingen waarmee politieagenten leren die gunstige, kortdurende bevriesreactie te benutten in plaats van overhaast te handelen. Daarnaast leidt ze een groot Europees onderzoeksproject, [HEART2ADAPT](https://www.ru.nl/en/donders-institute/news/erc-advanced-grant-for-karin-roelofs), waarvoor ze eerder een prestigieuze ERC Advanced Grant kreeg. Daarin kijkt ze met technieken als hersenscans en hartritmemetingen hoe hart en hersenen samenwerken bij beslissingen onder dreiging.

## Belang voor angst en trauma

De freeze-reactie speelt ook een rol bij angststoornissen en posttraumatische stress (PTSS). Bij PTSS kan het systeem ontregeld raken: een reactie die ooit beschermend was, treedt dan op bij alledaagse prikkels die aan het trauma doen denken. Roelofs onderzoekt waarom de een na een schokkende gebeurtenis wél klachten ontwikkelt en de ander niet — en hoe je de hersenen zo kunt beïnvloeden dat mensen beter met stress leren omgaan. Met de Spinozapremie kan ze dat fundamentele onderzoek de komende jaren verder uitdiepen.

## Bronnen

- [NWO-Spinozapremie](https://www.nwo.nl/onderzoek-en-resultaten/programmas/spinozapremie)
- [Karin Roelofs — Radboud Universiteit](https://www.ru.nl/en/people/roelofs-k)
- [ERC Advanced Grant voor Karin Roelofs — HEART2ADAPT](https://www.ru.nl/en/donders-institute/news/erc-advanced-grant-for-karin-roelofs)