--- title: "Van hart tot lever: waarom afslankprikken steeds vaker ook tegen andere ziekten worden ingezet" description: "GLP-1-medicijnen als Ozempic en Wegovy blijken bij steeds meer aandoeningen te helpen, van hart- en vaatziekten tot leverziekte. Maar voor sommige veelbelovende toepassingen, zoals hiv-gerelateerde ontsteking, ontbreekt hard bewijs nog volledig." category: "Wetenschap" category_url: https://dagpost.nl/categorie/wetenschap author: "Marieke van Leeuwen" published: 2026-06-24T10:25:00.000Z updated: 2026-06-24T10:25:00.000Z canonical: https://dagpost.nl/artikel/van-hart-tot-lever-waarom-afslankprikken-steeds-vaker-ook-tegen-andere-ziekten-w tags: ["GLP-1", "semaglutide", "Ozempic", "Wegovy", "tirzepatide", "geneesmiddelen", "gezondheid"] --- # Van hart tot lever: waarom afslankprikken steeds vaker ook tegen andere ziekten worden ingezet GLP-1-medicijnen als Ozempic en Wegovy blijken bij steeds meer aandoeningen te helpen, van hart- en vaatziekten tot leverziekte. Maar voor sommige veelbelovende toepassingen, zoals hiv-gerelateerde ontsteking, ontbreekt hard bewijs nog volledig. De afslankmedicijnen die de afgelopen jaren furore maakten, zoals semaglutide (Ozempic, Wegovy) en tirzepatide (Mounjaro), blijken veel meer te doen dan alleen gewicht laten verliezen. Onderzoekers ontdekken dat deze zogeheten GLP-1-medicijnen mogelijk ook werken bij uiteenlopende ziekten. Belangrijk is om bewezen toepassingen te onderscheiden van voorlopige aanwijzingen, [zoals ook de NOS schetst](https://nos.nl/l/2620048). ## Wat al stevig is aangetoond Voor een aantal aandoeningen is het bewijs inmiddels hard, gebaseerd op grote, gerandomiseerde studies. De grootste doorbraak ligt bij hart- en vaatziekten. In de [SELECT-studie](https://www.nejm.org/doi/pdf/10.1056/NEJMoa2307563) onder ruim 17.000 mensen met overgewicht en bestaande hartproblemen, maar zonder diabetes, verlaagde semaglutide het risico op een hartinfarct, beroerte of overlijden door hart- en vaatziekten met ongeveer 20 procent. Ook bij nierziekte is er bewijs: de FLOW-studie liet zien dat semaglutide bij mensen met diabetes type 2 en chronische nierziekte het risico op nierfalen en gerelateerde sterfte met 24 procent verlaagde. Bij leverziekte boekte semaglutide eveneens succes. In de ESSENCE-studie onder patiënten met de vetstapelingsziekte MASH verbeterde de leverontsteking bij bijna 63 procent van de behandelde deelnemers, tegenover 34 procent bij placebo. Voor slaapapneu is er overtuigend bewijs van tirzepatide. In de [SURMOUNT-OSA-studie](https://www.nejm.org/doi/10.1056/NEJMoa2404881) daalde het aantal ademstops per uur fors; bij ongeveer de helft van de deelnemers verdween de aandoening zelfs. ## Veelbelovend, maar nog niet rond Bij artrose van de knie zijn de signalen positief maar minder eenduidig. In de STEP 9-studie nam de kniepijn duidelijk af bij mensen met obesitas die semaglutide gebruikten. De vraag blijft of dat vooral komt door het gewichtsverlies of door een direct effect. Het middel is hiervoor niet geregistreerd. Dit raakt aan de kernvraag: hoe werkt het eigenlijk? Een groot deel van de winst komt waarschijnlijk simpelweg door het gewichtsverlies. Internist-endocrinoloog Liesbeth van Rossum wijst erop dat overgewicht gelinkt is aan dertien vormen van kanker, hart- en vaatziekten en gewrichtsproblemen. Maar er zijn ook aanwijzingen voor een direct effect, bijvoorbeeld een gunstige werking op de bloedvaten en mogelijk een ontstekingsremmende werking. ## Speculatief: verslaving, hiv en de hersenen Dan zijn er de toepassingen die nog grotendeels in de onderzoeksfase zitten. Bij alcoholverslaving wijzen kleinere studies en praktijkdata op minder drang en minder drinken, maar grote bevestigende trials ontbreken nog. De meest speculatieve toepassing is hiv. Internist Casper Rokx onderzoekt of de ontstekingsremmende werking kan helpen bij mensen met hiv, die gemiddeld meer last hebben van chronische ontstekingsreacties. "De middelen werken ook fantastisch tegen ontstekingsreacties", aldus Rokx, die echter benadrukt dat hij ze niet wil voorschrijven zonder wetenschappelijk bewijs. Een belangrijke waarschuwing tegen al te veel optimisme: bij alzheimer liep het mis. De grote [EVOKE-studies](https://www.alzheimer-europe.org/news/results-evoke-and-evoke-trials-show-no-effect-oral-semaglutide-ad-progression?language_content_entity=en), waarvan de resultaten eind 2025 bekend werden, lieten geen significante vertraging van de ziekte zien. Een eerdere hoopvolle theorie sneuvelde daarmee. ## Kanttekeningen De medicijnen kennen bijwerkingen, vooral maag-darmklachten zoals misselijkheid en diarree. Daarnaast spelen hoge kosten en periodieke schaarste een rol. Het gevaar van overdreven hype is reëel: voor hart, nier, lever en slaapapneu is de basis solide, maar daarbuiten geldt vooralsnog terughoudendheid, omdat het bewijs voor veel nieuwe toepassingen nog indirect is of uit kleine studies komt. ## Bronnen - [Afslankmiddelen blijken mogelijk ook bij andere ziekten te helpen](https://nos.nl/l/2620048) - [Semaglutide and Cardiovascular Outcomes in Obesity without Diabetes (SELECT)](https://www.nejm.org/doi/pdf/10.1056/NEJMoa2307563) - [Tirzepatide for Obstructive Sleep Apnea and Obesity (SURMOUNT-OSA)](https://www.nejm.org/doi/10.1056/NEJMoa2404881) - [EVOKE-trials: geen effect orale semaglutide op alzheimer](https://www.alzheimer-europe.org/news/results-evoke-and-evoke-trials-show-no-effect-oral-semaglutide-ad-progression?language_content_entity=en)