Het is pas half juli, maar de Nederlandse rivieren zien eruit alsof de nazomer al is begonnen. De waterstanden van de Rijn en de Maas zijn uitzonderlijk laag voor de tijd van het jaar. Bij Lobith, waar de Rijn ons land binnenkomt, lijken de standen meer op die van eind augustus dan op half juli.
"Zo laag, ik schrik er iedere keer weer van"
De verbazing is groot, ook bij mensen die het water dagelijks volgen. Een jachthavenuitbater die er al vijfendertig jaar werkt, zegt zoiets in juli nog nooit te hebben meegemaakt. En bij Rijkswaterstaat klinkt eenzelfde toon: de rivierstanden zakken deze week hard weg, "zo laag, ik schrik er iedere keer weer van", aldus een adviseur. Dat het al zo vroeg in de zomer zo droog is, maakt de situatie ongewoon.
Weinig water uit de bergen
De oorzaak ligt voor een groot deel bovenstrooms, in de Alpen. Normaal wordt de Rijn in de zomer gevoed door smeltwater uit de bergen. Maar dit voorjaar viel er weinig sneeuw, en de gletsjers, die door de klimaatverandering steeds verder slinken, leveren minder water dan vroeger. Daar komt bij dat het de afgelopen tijd droog is gebleven. Met weinig aanvoer van boven en weinig regen zakt het peil snel.
Gevolgen voor de scheepvaart
De lage stand is niet alleen een kwestie van uitzicht. Voor de binnenvaart heeft het directe gevolgen: schepen kunnen minder diep varen en dus minder zwaar worden beladen, en moeten voorzichtiger manoeuvreren. Ook industrie en energiecentrales langs de rivieren merken het, bijvoorbeeld bij het lozen van koelwater in het toch al warme, lage water. Zo werkt een lage rivierstand door in de economie.
Kan het nog extremer?
Deskundigen houden er rekening mee dat de droogte voorlopig aanhoudt; een paar buien breken zo'n periode niet zomaar. Sommigen vergelijken de situatie al met extreem droge jaren uit het verleden. Of het daadwerkelijk zo ver komt, hangt af van het weer van de komende weken. Voorlopig is de boodschap vooral: houd het water in de gaten, want de rivieren staan er voor de tijd van het jaar opvallend slecht bij.
