Van kleur veranderen zodra het gaat regenen: het klinkt als een goocheltruc, maar twee soorten boomslakken doen het echt. Hun schelp, in droge toestand licht en gestreept, wordt bij nat weer effen donkerbruin — precies de tint van vochtige boomschors. Daarmee gaan de dieren naadloos op in hun omgeving. Onderzoekers van de Universiteit van Tokio beschreven het verschijnsel, meldt onder meer Phys.org.

Twee soorten, dezelfde truc

Het gaat om de Filipijnse Hypselostyla camelopardalis en de Japanse Reinia variegata, allebei boombewonende slakken. Het bijzondere is dat de twee soorten nauwelijks aan elkaar verwant zijn en aan verschillende kanten van de wereld leven, maar toch onafhankelijk van elkaar hetzelfde vermogen ontwikkelden. Dat is een schoolvoorbeeld van convergente evolutie: de natuur die via aparte wegen bij dezelfde oplossing uitkomt.

Lang werd aangenomen dat de kleur en tekening van een slakkenschelp een vast gegeven zijn. Deze soorten laten zien dat het ook anders kan.

Hoe de kleuromslag werkt

De sleutel zit in de bouw van de schelp. De buitenste laag is poreus, een beetje als een spons, met talloze microscopisch kleine holtes. In droge toestand zitten die vol lucht, waardoor het oppervlak licht verstrooit en de schelp er licht en gestreept uitziet.

Als het regent, lopen die poriën vol water. Daardoor verandert de manier waarop het licht door de schelpwand gaat: de lichtverstrooiing neemt sterk af, en het licht dringt door tot een dieper gelegen, donkere laag. Het resultaat is dat de schelp zichtbaar donkerder wordt, zoals de onderzoekers van het universiteitsmuseum in Tokio in het tijdschrift Zoological Letters beschrijven. Droogt de schelp weer op, dan keert de oorspronkelijke kleur terug.

Waarom dit nuttig is

De timing is geen toeval. Juist bij regen worden ook boomstammen donkerder. Een slak die op dat moment meekleurt, valt minder op voor vogels en andere rovers die dan actief zijn. De camouflage werkt bovendien volledig vanzelf: er komt geen energie of actieve inspanning van het dier aan te pas, alleen de natuurkunde van water en licht.

Inspiratie voor techniek

Behalve een mooi staaltje evolutie levert de ontdekking ook ideeën op voor materiaalkundigen. Een oppervlak dat zijn uiterlijk verandert op basis van vocht — zonder stroom of mechaniek — is precies wat ontwikkelaars van slimme materialen en sensoren zoeken. De onopvallende boomslak zou zo, heel toepasselijk, model kunnen staan voor technologie die op de achtergrond haar werk doet.