De NAVO gaat gebruikmaken van het Maven Smart System (MSS), een kunstmatige-intelligentieplatform van het Amerikaanse bedrijf Palantir. Het systeem moet het bondgenootschap helpen bij zijn digitale modernisering, maar de keuze roept ook kritiek op. Dat meldt de NOS.
Wat het systeem doet
Maven combineert razendsnel informatie uit allerlei bronnen — zoals satellietbeelden en onderschepte communicatie — en gebruikt AI om die gegevens aan elkaar te knopen. Zo helpt het systeem commandanten om militaire doelen te selecteren. Voor de NAVO is de aantrekkingskracht de snelheid: het systeem kan in korte tijd enorme hoeveelheden data verwerken. Volgens de NOS krijgt Maven daarbij volledige toegang tot het geclassificeerde netwerk van de NAVO.
De keerzijde: snelheid versus controle
Juist die snelheid vormt volgens critici het grootste risico. Onderzoeker Jessica Dorsey wijst er in de berichtgeving op dat bij een eerdere militaire operatie in korte tijd duizenden doelen werden aangevallen — omgerekend bleef er gemiddeld nog geen minuut over om per doel de juistheid en de rechtmatigheid te controleren. Zulk tempo maakt gedegen menselijke toetsing volgens haar vrijwel onmogelijk.
Dat de gevolgen van fouten groot kunnen zijn, illustreert een voorbeeld dat de NOS noemt: bij een bombardement op een school zouden door verkeerd verwerkte informatie tientallen kinderen zijn omgekomen. Zulke voorbeelden voeden de zorg dat het vertrouwen op AI bij levensbelangrijke beslissingen te ver doorschiet.
Waarom Palantir omstreden is
Het bedrijf achter het systeem ligt sowieso onder vuur. Palantirs software wordt ingezet door Israël in de oorlog in Gaza. Daarnaast gebruikt de Amerikaanse immigratiedienst ICE technologie van Palantir om migranten op te sporen — iets waarbij volgens Amnesty International mensenrechten worden geschonden. Ook de politiek uitgesproken medeoprichter van het bedrijf, Peter Thiel, is een controversiële figuur.
Die achtergrond maakt dat het gebruik van Palantir-technologie door een westers bondgenootschap gevoelig ligt, zeker nu het om een systeem gaat dat direct raakt aan beslissingen over leven en dood.
Menselijke controle als kernvraag
De NAVO benadrukt doorgaans dat dit soort systemen 'beslissingsondersteunend' is: de mens blijft eindverantwoordelijk. Maar critici vrezen dat naarmate de machine sneller en centraler wordt, die menselijke controle in de praktijk uitholt. Hoe houd je iemand verantwoordelijk als een algoritme in enkele seconden doelen aandraagt?
De ingebruikname van Maven laat zien hoe diep AI inmiddels doordringt in de moderne oorlogvoering — en hoe de discussie over toezicht, verantwoording en ethiek daarmee gelijke tred moet houden.
