Een nepvideo waarin een redacteur van NU.nl werd nagebootst, is op TikTok ongeveer 300.000 keer bekeken voordat het platform ingreep en de video offline haalde. Dat meldt NU.nl zelf. De beelden waren met kunstmatige intelligentie gemaakt: een herkenbaar gezicht en een geloofwaardig klinkende stem, ingezet zonder dat de betrokkene daar iets van wist.
Een bekend gezicht als lokmiddel
Het gebruik van een bestaand, betrouwbaar gezicht is geen toeval. Een nieuwsredacteur straalt geloofwaardigheid uit, en juist die geloofwaardigheid maakt zo'n video een effectief lokmiddel — bijvoorbeeld voor nepreclame, oplichting of het verspreiden van onjuiste informatie. Wie de afzender vertrouwt, klikt of deelt eerder.
Niet op zichzelf staand
Het is niet de eerste keer dat bekende Nederlanders op deze manier worden misbruikt. Onderzoeksprogramma Pointer (KRO-NCRV) liet eerder zien hoe tientallen BN'ers en artsen opdoken in deepfakes die zonder toestemming dubieuze producten aanprezen. Beveiligingsexperts waarschuwen al langer dat dit soort hyperrealistische nepvideo's makkelijker te maken zijn en vaker voor fraude worden ingezet.
Platforms reageren traag
Dat de video pas na honderdduizenden weergaven werd verwijderd, legt een hardnekkig probleem bloot: platforms grijpen vaak pas laat in. De handhaving leunt deels op meldingen van gebruikers, waardoor schadelijke beelden lang kunnen blijven circuleren en hun bereik al hebben opgebouwd voordat er wordt opgetreden.
Wat je zelf kunt doen
Voor de kijker wordt het steeds lastiger echt van nep te onderscheiden. Toch helpt een gezonde dosis wantrouwen. Let op ongemakkelijke overgangen in beeld en geluid, een vreemde mond-, oog- of lichtwerking, en claims die te mooi of te gek zijn om waar te zijn. Controleer of een bekende bron het bericht ook elders brengt, deel verdachte video's niet en meld ze bij het platform. Zo groeit het bereik van een nepvideo in elk geval niet door jouw toedoen.
