Wie woensdagavond rond kwart voor negen de wasmachine aanzet, betaalt daar met een dynamisch energiecontract een recordbedrag voor. Volgens vergelijker Keuze.nl piekt de prijs om 20.45 uur op 1,203 euro per kilowattuur — de hoogste prijs ooit gemeten sinds dynamische contracten in Nederland bestaan. Daarmee wordt het vorige record van 1,188 euro per kWh uit december 2024 verbroken.

Het beeld dat in veel berichten blijft hangen, is dat de airco's de schuldige zijn. Maar dat is maar een deel van het verhaal. Het record komt vooral doordat er té weinig stroom op de markt is, niet doordat we plotseling zoveel méér zijn gaan gebruiken.

Het is vooral een aanbodprobleem

De kern van de zaak: aan het begin van de avond valt het goedkope aanbod weg. Zodra de zon ondergaat, levert zonne-energie vrijwel niets meer, terwijl er deze woensdagavond ook nauwelijks wind staat. Wat overblijft, moet komen van gascentrales — en die zijn duur. "Gascentrales rekenen opstartkosten door in de prijs wanneer ze 's avonds moeten bijspringen", legt analist Jan Willem Zwang uit bij de NOS.

Daar komt bij dat Nederland niet op zichzelf staat. In de geïntegreerde Europese stroommarkt exporteert Nederland op zo'n avond ook stroom naar de buurlanden, wat de binnenlandse prijs verder opdrijft. In België — dat sterker op kernenergie leunt dan Nederland — staan bovendien centrales in onderhoud, waardoor er minder goedkope import beschikbaar is. Op de groothandelsmarkt liep de prijs daardoor op tot rond de 900 euro per megawattuur, het hoogste niveau in jaren.

Airco's spelen wél mee, maar zijn niet de hoofdoorzaak

Dat de airco's helemaal niets met de piek te maken hebben, klopt ook niet. Door de Europese hittegolf zetten miljoenen huishoudens tegelijk de koeling aan, juist op het moment dat mensen thuiskomen. "Alle airco's die tegelijk draaien verbruiken flink wat stroom en jagen de prijs omhoog", zegt hoogleraar energietransitie Martien Visser bij de NOS. Een airco trekt al snel 1,5 tot 2 kWh.

Maar het verschil is belangrijk: de vraag stijgt geleidelijk, terwijl het goedkope aanbod 's avonds plotseling instort. Het is díe combinatie — en vooral het wegvallende aanbod — die de prijs zo extreem maakt. De airco's zetten de laatste duw op een markt die toch al krap staat.

Alleen dynamische klanten merken het direct

Niet iedereen voelt deze recordprijs. De piek raakt alleen huishoudens met een dynamisch contract, dat de prijs per kwartier of per uur koppelt aan de EPEX-beurs. Dat is ongeveer 8 procent van de Nederlandse huishoudens. Wie een vast of variabel contract heeft, betaalt gewoon het afgesproken tarief en merkt vanavond niets.

Voor dynamische klanten loont het om grootverbruik te verschuiven. Experts adviseren de wasmachine, droger, vaatwasser en het laden van de elektrische auto vóór 19.30 uur of na 22.00 uur te plannen. Het duurste kwartier kan zomaar negen keer zoveel kosten als hetzelfde verbruik midden op de dag. Wie zonnepanelen én een thuisbatterij heeft, kan zelfs verdienen: overdag goedkoop laden, 's avonds duur terugleveren.

Geen acuut probleem voor het net

Voor het stroomnet zelf is er geen reden tot zorg. Netbeheerders melden dat de zomervraag fors lager ligt dan in de winter, wanneer verwarming het verbruik domineert. De échte netuitdaging speelt juist overdag, wanneer er zóveel zon is dat zonneparken soms tijdelijk moeten worden afgeschakeld om overbelasting te voorkomen.