Minder onderzoek, betere zorg. Het klinkt tegenstrijdig, maar precies dat is waar Nederlandse cardiologen nu op inzetten. De beroepsgroep maakte een lijst van verrichtingen die ze voortaan minder vaak of helemaal niet meer doet, omdat ze de patiënt weinig opleveren. Het doel: meer tijd voor wie de zorg echt nodig heeft, lagere kosten en een vak dat ook in de toekomst behapbaar blijft.
'Doen we niet meer'
De Nederlandse Vereniging voor Cardiologie (NVVC) bracht een zogeheten de-implementatieagenda uit, met als veelzeggende ondertitel: 'een nieuwe mindset voor houdbare zorg'. Daarin staan concrete voorbeelden van diagnostiek, behandelingen en controles waar cardiologen kritischer naar gaan kijken.
Denk aan een jaarlijkse controle die voortaan eens per twee jaar plaatsvindt, het stoppen met de routinematige inspannings-ECG (de hartfilm op de fiets) om kransslagaderlijden op te sporen, en minder echo's bij de controle van een biologische hartklepprothese. Stuk voor stuk onderzoeken die vaak uit gewoonte werden gedaan, zonder dat ze de uitkomst voor de patiënt verbeterden.
'Omdat we het zo van onze baas leerden'
Volgens interventiecardioloog en NVVC-bestuurslid José Henriques zit een deel van die overbodige zorg diep in de cultuur. Veel onderzoeken werden volgens hem gedaan omdat artsen het zo van hun voorgangers leerden, en niet omdat het bewijs erom vraagt. Dat verandert nu, schrijft Medisch Contact.
De motivatie om het anders te doen is er, benadrukt Henriques. En er is haast bij. Door de vergrijzing groeit de vraag naar hartzorg, terwijl het aantal handen niet meekomt. De boodschap: wie niet zelf bepaalt wat er minder gedaan wordt, krijgt dat vroeg of laat door anderen opgelegd. Bijkomend voordeel: minder ziekenhuisbezoeken betekent ook minder reisbewegingen en dus minder CO2-uitstoot.
Niet bezuinigen, maar passende zorg
Belangrijk om te benadrukken: het gaat hier niet om botweg bezuinigen. De cardiologen sluiten aan bij de bredere beweging rond passende zorg en Verstandige Keuzes, een campagne van de Federatie Medisch Specialisten, wetenschappelijke verenigingen en onderzoeksfinancier ZonMw.
Het idee daarachter: arts en patiënt bespreken samen of een onderzoek écht iets toevoegt. Beeldvormende diagnostiek zoals een echo, MRI of nucleaire scan zou bijvoorbeeld niet ingezet moeten worden puur om arts en patiënt gerust te stellen. Ook adviseren de cardiologen om bij mensen die een niet-hartoperatie ondergaan en gewoon kunnen bewegen, geen onnodige inspanningstest te doen. En bij patiënten met angina pectoris (pijn op de borst) geldt: eerst de medicatie optimaliseren en het effect daarvan beoordelen, voordat je overgaat tot belastend invasief onderzoek.
Meer tijd, leuker werk
Voor patiënten kan het in de praktijk betekenen dat ze minder vaak naar het ziekenhuis hoeven voor een controle die toch niets verandert aan hun behandeling. Geen halve dag kwijt zijn aan een onderzoek 'voor de zekerheid', maar gerichter contact wanneer het ertoe doet.
Voor cardiologen zelf zit de winst in lucht en werkplezier. Minder onnodige verrichtingen en administratie betekent meer tijd voor de patiënten die complexe zorg nodig hebben. De NVVC ziet het schrappen van zinloze zorg dan ook niet als verlies, maar als investering in een vak dat houdbaar en aantrekkelijk blijft. Of, in de geest van het programma: een nieuwe mindset, waarbij 'minder' soms gewoon 'beter' betekent.
