Het is een verhaal met een wrange dubbele bodem. Joanne verloor haar baan doordat een chatbot haar werk overnam. En nu, op zoek naar iets nieuws, zet ze diezelfde technologie in om haar cv en sollicitatiebrieven te schrijven. Ze herkent zich er "helemaal in", vertelt ze aan het AD.

Bedreiging én gereedschap

In dat ene verhaal komen de twee gezichten van kunstmatige intelligentie samen. Aan de ene kant neemt AI bepaald werk over — vooral routineklussen zoals klantenservice, administratie en het verwerken van standaardvragen, die een chatbot in seconden afhandelt. Aan de andere kant is precies diezelfde techniek uitgegroeid tot een handig hulpmiddel voor wie werk zoekt: AI helpt een cv aan te scherpen, een sollicitatiebrief vlot te formuleren en zich voor te bereiden op gesprekken.

Voor de werkzoekende is dat een logische, bijna onontkoombare keuze. Als de markt verandert door AI, gebruik je AI om mee te bewegen.

Niet zonder haken en ogen

Toch is er een keerzijde. Als iedereen zijn sollicitatie door dezelfde technologie laat opstellen, gaan brieven en cv's steeds meer op elkaar lijken — gladjes, maar bloedeloos. Recruiters herkennen een door AI geschreven tekst inmiddels vaak razendsnel aan de algemene formuleringen en het gebrek aan persoonlijke details. De vraag is dan wat een kandidaat nog onderscheidt. En aan de werkgeverskant roept het ongemak op: lang niet iedereen vindt het wenselijk dat een computer de eerste selectie van sollicitanten doet.

Wie heeft het voordeel?

Daarbij speelt ook een kwestie van ongelijkheid. Wie digitaal vaardig is en de juiste hulpmiddelen weet te vinden, heeft een streepje voor. Mensen die toch al een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt hebben, kunnen juist dubbel geraakt worden: eerst doordat hun werk verandert of verdwijnt, en daarna doordat ze minder makkelijk meekomen in een sollicitatieproces dat steeds technischer wordt.

Geen zwart-witverhaal

Tegelijk is het beeld niet uitsluitend somber. AI kan mensen ook helpen sneller weer aan de slag te komen, en veel werk waarin inlevingsvermogen en menselijk contact centraal staan, blijft voorlopig mensenwerk. Joannes aanpak is in die zin vooral pragmatisch: het beste maken van een situatie die ze niet zelf koos.

Haar verhaal laat zien waar het wringt. Dezelfde technologie belooft tegelijk afbraak én uitkomst. Hoe samenleving, werkgevers en overheid die twee kanten in balans houden, bepaalt of AI voor werkenden vooral een gereedschap wordt — of een drempel.