De Europese Unie scherpt de regels aan voor werknemers die op het werk in aanraking komen met gevaarlijke stoffen. Met een herziene richtlijn worden de grenswaarden voor blootstelling aan lood fors verlaagd en komen er voor het eerst bindende limieten voor diisocyanaten. De maatregelen passen in een bredere Europese strategie om beroepsziekten en werkgerelateerde kanker terug te dringen.
Strengere grenswaarden voor lood
Voor lood worden de grenswaarden voor het eerst in ongeveer veertig jaar herzien. De grens voor blootstelling via de lucht gaat van 0,15 naar 0,03 milligram per kubieke meter, ongeveer vijf keer lager. Ook de zogeheten biologische grenswaarde, het toegestane loodgehalte in het bloed, wordt aangescherpt: van 70 naar uiteindelijk 15 microgram per 100 milliliter bloed, met een overgangswaarde van 30 microgram tot 2028, aldus de Raad van de EU.
Lood is een zogenoemde reprotoxische stof, schadelijk voor de vruchtbaarheid en voor het ongeboren kind. Volgens de betrokken instanties is het wetenschappelijk niet mogelijk een niveau vast te stellen waaronder blootstelling veilig zou zijn voor de ontwikkeling van een foetus. De stof komt onder meer voor in de bouw, recycling en de productie van accu's.
Eerste limieten voor diisocyanaten
Voor diisocyanaten gelden voortaan eveneens grenswaarden: de algemene grenswaarde komt op 6 microgram NCO per kubieke meter en die voor kortstondige blootstelling op 12 microgram, met hogere overgangswaarden tot 2028, meldt brancheorganisatie evofenedex. Deze stoffen zitten in onder meer isolatieschuim, lijmen, coatings en kit, en kunnen via huid en longen luchtwegklachten veroorzaken, zoals beroepsastma en overgevoeligheid. Naar schatting zijn in Europa ongeveer 4,2 miljoen werknemers aan diisocyanaten blootgesteld.
Wat het betekent voor werkgevers
Werkgevers krijgen extra verplichtingen. Zij moeten de blootstelling zo veel mogelijk beperken, hun risico-inventarisatie actualiseren, werknemers voorlichten over de specifieke gevaren en aanvullende beschermingsmaatregelen treffen. Ook moeten zij arbeidsgezondheidskundig onderzoek en medisch toezicht regelen, ook voor werknemers die in het verleden zijn blootgesteld.
De richtlijn is in 2024 gepubliceerd en lidstaten hebben twee jaar de tijd om de regels in nationale wetgeving op te nemen. In de praktijk gaan de strengere eisen rond april 2026 in, met een overgangsperiode die doorloopt tot eind 2028.
Beroepskanker grote doodsoorzaak
De aanscherping past in een breder Europees offensief tegen ongezond werk. Werkgerelateerde kanker is volgens de EU de belangrijkste oorzaak van werkgerelateerde sterfte: jaarlijks overlijden er in de EU naar schatting meer dan 100.000 mensen aan, aldus het arbeidsveiligheidsagentschap EU-OSHA. Uit onderzoek van datzelfde agentschap blijkt dat bijna de helft van de werknemers, zo'n 47 miljoen mensen, in hun laatste werkweek mogelijk aan minstens één kankerverwekkende risicofactor blootstond. Ook in Nederland is de tol hoog: jaarlijks overlijden naar schatting zo'n 3.000 mensen door blootstelling aan gevaarlijke stoffen op het werk.
