Door de extreme hitte draaien airco's en ventilatoren in heel Nederland op volle toeren. Die gelijktijdige koelvraag joeg de stroomprijs op de Europese beurs woensdagavond naar een uitschieter die we al jaren niet meer hebben gezien.

Ruim 900 euro per megawattuur

Volgens handelsplatform Epex Spot moest er woensdagavond rond 20.45 uur ongeveer 902 euro betaald worden voor een megawattuur stroom op de groothandelsmarkt. Een woordvoerder noemt dat "het hoogste niveau in jaren". Een absoluut record op de beurs zelf is het niet: in mei 2007 lag de piek met zo'n 950 euro per megawattuur nog hoger.

Voor consumenten met een dynamisch contract ligt het beeld scherper. Vergelijkingssites spreken van een uitzonderlijk hoge consumentenprijs van rond de 1,20 euro per kilowattuur inclusief belastingen en netkosten. Dat bedrag is een schatting die per bron verschilt — de NOS hield het op ruim 1 euro per kWh — maar in alle gevallen gaat het om een veelvoud van het gemiddelde.

Veel vraag, weinig aanbod

De prijspiek ontstaat door een ongelukkige combinatie. Aan de vraagkant zetten miljoenen huishoudens tegelijk de koeling aan; een airco trekt al gauw 1,5 tot 2 kilowattuur, rekent de NOS voor. Aan de aanbodkant valt juist na 20.00 uur de zonnestroom weg, terwijl het vrijwel windstil is. Bovendien staat een deel van de Belgische en Franse kerncentrales stil voor onderhoud, waardoor er minder import beschikbaar is. Gascentrales moeten het gat dichten, en die zijn duur om op te starten.

De prijssprong is geen Nederlands fenomeen. In België ging de prijs richting meer dan 1.000 euro per megawattuur, in Frankrijk en Duitsland werden de hoogste tarieven in respectievelijk vier en twee jaar genoteerd.

Wat betekent het voor consumenten?

Voor de ongeveer een miljoen Nederlandse huishoudens met een dynamisch contract telt het uur waarop je verbruikt zwaar. Wie 's avonds rond 21.00 uur de oven of wasmachine aanzet, kan volgens de NOS tot negen keer zoveel betalen als om drie uur 's middags. Het advies luidt dan ook: zet je grootverbruikers vóór half acht 's avonds aan, of wacht tot na tienen. Huishoudens met zonnepanelen en een thuisbatterij kunnen juist profiteren door op het piekmoment stroom terug te leveren. Klanten met een vast of variabel contract merken er op de korte termijn niets van.

Recordhitte als aanjager

De achtergrond is uitzonderlijk vroege zomerhitte. Het KNMI gaf code oranje af voor het midden en zuiden van het land, met temperaturen die oplopen tot 33 à 36 graden en tropische nachten waarin het niet onder de 20 graden komt. Zolang de hitte aanhoudt, is dit volgens analisten waarschijnlijk niet de laatste avondpiek deze week.