Oekraïne heeft een nieuwe, geactualiseerde aanvraag ingediend om lid te worden van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). President Volodymyr Zelensky maakte dat bekend via Telegram, na een ontmoeting in Kyiv met OESO-secretaris-generaal Mathias Cormann. Volgens Reuters werd de herziene aanvraag formeel ingediend door premier Joelia Svyrydenko.

Zelensky zei te hopen dat Oekraïne "al deze herfst" de status van kandidaat-lidstaat krijgt. Dat zou een tussenstap zijn op weg naar volledig lidmaatschap. Volgens de NOS past de stap in de bredere ambitie van Kyiv om nauwer samen te werken met westerse instellingen.

Wat is de OESO?

De OESO is een intergouvernementele organisatie die in 1961 werd opgericht en nu 38 lidstaten telt, waaronder Nederland. Het is uitdrukkelijk geen militair bondgenootschap zoals de NAVO en ook geen onderdeel van de Europese Unie. De club bestaat uit overwegend welvarende, democratische markteconomieën en functioneert vooral als kennis- en overlegplatform. Volgens de OESO ontwikkelt de organisatie internationale standaarden en deelt zij data en beleidsadvies op terreinen als economie, bestuur, belastingen en corruptiebestrijding. Lidmaatschap geldt internationaal als een keurmerk van goed bestuur en betrouwbaar economisch beleid.

Waarom Oekraïne lid wil worden

Voor Kyiv is toetreding zowel economisch als symbolisch van belang. Het lidmaatschap zou Oekraïne dichter bij de westerse instellingen brengen, het vertrouwen van investeerders versterken en helpen bij de naoorlogse wederopbouw. Zelensky beschouwt westerse integratie volgens de NOS als "de beste veiligheidsgarantie", zowel voor Oekraïne als voor Europa. Het toetredingsproces dwingt het land bovendien tot hervormingen op het gebied van bestuur, rechtsstaat en bestrijding van corruptie.

Niet de eerste poging

De aanvraag is een geactualiseerde versie van een eerder verzoek. De OESO erkende Oekraïne al in oktober 2022, kort na de Russische invasie, als 'aspirant-lid' en startte een eerste toetredingsdialoog. In juni 2023 ging een speciaal OESO-Oekraïne-landenprogramma van start, gericht op hervormingen en nauwere samenwerking. Dat programma verleent Oekraïne echter geen bijzondere status en garandeert geen toetreding, benadrukt de OESO; het is vooral bedoeld om het land geleidelijk dichter bij de normen van de organisatie te brengen.

Langdurig proces

Deskundigen wijzen erop dat OESO-toetreding doorgaans jaren duurt. Kandidaat-landen worden door tal van vakcommissies grondig doorgelicht op hun wetgeving en beleid, en lidstaten moeten met toetreding instemmen. Dat Oekraïne dit proces midden in een oorlog met Rusland doorloopt, maakt het extra ingewikkeld. De OESO publiceerde rond het bezoek van Cormann drie rapporten over de voortgang van Oekraïne op het gebied van infrastructuur, openbaar bestuur en het rechtssysteem. Parallel daaraan probeert Kyiv ook vaart te maken met het toetredingsproces tot de Europese Unie.