Minister voor Buitenlandse Handel Sjoerd Sjoerdsma (D66) heeft in Washington de belangen van chipmachinefabrikant ASML verdedigd tegen nieuwe Amerikaanse exportplannen. Zijn boodschap aan de Amerikanen: Nederland wil zelf blijven bepalen welke technologie zijn bedrijven naar het buitenland verkopen. "We gaan uitleggen hoe goed de samenwerking nu al is en hopen dat daar goed naar geluisterd zal worden", aldus de minister over zijn inzet, zo meldt de NOS.

Strijd om de MATCH Act

De directe aanleiding voor het bezoek is de zogeheten MATCH Act, een wetsvoorstel in het Amerikaanse Congres dat de Verenigde Staten verregaande, extraterritoriale macht zou geven over de export van bondgenoten. Concreet zou Washington kunnen bepalen welke ASML-apparatuur uit Veldhoven nog naar China mag. Het voorstel wil ook de export van geavanceerdere DUV-immersiemachines en het onderhoud van reeds geleverde machines in China aan banden leggen.

Den Haag vreest vooral het extraterritoriale karakter van de wet: dat Amerikaanse regelgeving indirect bepaalt wat Nederlandse bedrijven mogen verhandelen. Eerder bracht het kabinet die bezwaren al over aan zowel leden van het Congres als de Amerikaanse regering. Volgens BNR Nieuwsradio sprak Sjoerdsma in Washington met zijn Amerikaanse ambtgenoot, handelsminister Howard Lutnick, en met andere betrokkenen rond het handelsbeleid.

Wat er voor ASML op het spel staat

ASML is wereldwijd de belangrijkste leverancier van machines waarmee chips worden gemaakt. China is een grote afzetmarkt, goed voor een aanzienlijk deel van de omzet. De meest geavanceerde EUV-machines mogen sinds ongeveer 2019 al niet meer naar China; het meningsverschil met Washington draait nu vooral om de minder geavanceerde DUV-apparatuur en de service daarop, die Nederland nog wél wil kunnen leveren.

De gesprekken vallen samen met oplopende spanningen. Volgens South China Morning Post protesteerde Nederland al eerder tegen het Amerikaanse voorstel. Kort voor het bezoek beschuldigde handelsminister Lutnick ASML er bovendien van dat mogelijk een EUV-machine of een kritiek onderdeel daarvan in China terecht is gekomen, in strijd met de exportregels. ASML wees dat stellig van de hand: het bedrijf zegt nooit een EUV-machine of een specifiek daarvoor ontworpen onderdeel naar China te hebben verscheept.

Diplomatieke spagaat

Het bezoek illustreert de lastige positie van Nederland in de Amerikaans-Chinese chipoorlog. Tegelijk met de wrijving over ASML sluit Den Haag zich namelijk aan bij Pax Silica, een door de VS geleid bondgenootschap dat de toeleveringsketens voor chips en kunstmatige intelligentie wil veiligstellen tegenover China. Sjoerdsma zet zo in op nauwe samenwerking met Washington, terwijl hij tegelijk probeert te voorkomen dat de Amerikanen eenzijdig de Nederlandse exportkraan dichtdraaien.