Kunstmatige intelligentie neemt op steeds meer werkvloeren de eenvoudige, repetitieve klusjes over: standaardmails, samenvattingen, eerste versies van teksten en simpel administratief werk. Dat klinkt als verlichting, maar volgens berichtgeving over recent onderzoek pakt het anders uit. Ongeveer een derde van de werknemers verwacht dat hun baan door AI juist mentaal zwaarder wordt, omdat de makkelijke taken wegvallen en vooral het ingewikkelde denkwerk overblijft, meldt het Algemeen Dagblad.

De makkelijke taken vallen weg

De redenering achter die zorg is simpel. Wie eerst zijn dag begon met een aantal routineklussen, kon daartussen even op adem komen. Verdwijnen die taken, dan blijft een werkdag over die voor een veel groter deel uit geconcentreerd, complex werk bestaat. AI levert daarbij wel snelheid, maar het controleren en bijsturen van wat de technologie produceert kost ook energie.

Onderzoek naar mentale vermoeidheid

Dat het intensieve gebruik van AI mentaal zijn tol eist, blijkt ook uit internationaal onderzoek. Consultancybureau Boston Consulting Group onderzocht samen met onderzoekers 1.488 voltijdwerkers in de Verenigde Staten en publiceerde de resultaten in maart 2026 in Harvard Business Review. Veertien procent van de ondervraagden herkende het verschijnsel dat de onderzoekers 'AI brain fry' noemen: mentale uitputting door het voortdurend aansturen en controleren van AI. In marketingafdelingen liep dat op tot 26 procent. Symptomen zijn hersenmist, concentratieproblemen en tragere besluitvorming.

Een derde mensenwerk in 2030

De verschuiving in het soort werk dat overblijft, past in een breder beeld. Volgens het Future of Jobs Report 2025 van het World Economic Forum wordt in 2030 nog maar ongeveer een derde van alle werkzaamheden volledig door mensen gedaan. Een derde wordt overgenomen door technologie en een derde gebeurt in samenwerking tussen mens en machine. Voor dat rapport ondervroeg het WEF ruim 1.000 werkgevers, samen goed voor zo'n 14 miljoen werknemers in 55 economieën. UvA-hoogleraar Henk Volberda, die de Nederlandse data verzamelde, ziet een fundamentele herverdeling van taken: simpele klusjes verdwijnen en daarvoor in de plaats komen complexere taken die meer denkwerk vereisen.

Niet zozeer banen weg, wel ander werk

De meeste onderzoeken wijzen niet op massaal banenverlies, maar op een verandering van het werk zelf. Het accent verschuift van uitvoeren naar aansturen en beoordelen. Dat brengt risico's met zich mee voor starters, die via eenvoudige taken normaal het vak leerden; als AI die taken overneemt, ligt de lat meteen hoger. De Sociaal-Economische Raad adviseerde het kabinet eerder om dit te begeleiden met scholing en om werknemers meer zeggenschap te geven over de manier waarop AI op hun werkplek wordt ingezet. Want of AI het werk lichter of juist zwaarder maakt, hangt vooral af van hoe bedrijven de technologie inrichten.