De aanhoudende hitte van deze week eindigt vaak met zware onweersbuien. Warme, vochtige lucht stijgt op, koelt af en vormt torenhoge buien met hagel, windstoten en bliksem. Spectaculair om te zien, en nog spectaculairder om te fotograferen. Maar juist die drang om dichtbij te komen maakt bliksem zo gevaarlijk.

Waarom bliksem zo onvoorspelbaar is

Het hardnekkige misverstand is dat je veilig bent zolang het niet recht boven je hoofd onweert. Dat klopt niet. Volgens meteorologen kan bliksem in extreme gevallen tot tientallen kilometers naast een bui inslaan. Vooral zogeheten positieve bliksem — die vanuit de bovenkant van de wolk vertrekt — kan in uitzonderlijke gevallen tot zo'n 50 kilometer van de bui de grond raken, beschrijft VRT NWS. Dit is de beruchte 'donderslag bij heldere hemel': een inslag terwijl het boven je nog blauw is.

De fysica: heter dan de zon

Bliksem is een enorme elektrische ontlading. De spanning loopt op tot miljoenen volts — ter vergelijking: een stopcontact thuis levert 230 volt. In het kanaal van de flits warmt de lucht in een fractie van een seconde op tot ongeveer 30.000 graden Celsius, ruwweg vijf keer heter dan het zonsoppervlak. Die plotselinge uitzetting van lucht horen we als de donder.

De 30-30-regel

Een simpele vuistregel helpt je inschatten of het te dichtbij komt. Tel de seconden tussen flits en donderslag: elke drie seconden staat ongeveer voor één kilometer. Zit er minder dan 30 seconden tussen (de bui is dan dichterbij dan zo'n 10 kilometer), zoek dan onderdak. En blijf binnen tot minstens 30 minuten ná de laatste donderslag, adviseert de Brandweer. Het KNMI raadt sowieso aan om bij minder dan tien seconden tussen flits en donder beschutting te zoeken.

Zo fotografeer je veilig

De veiligste plek is binnen, in een stevig gebouw. Fotografeer door een gesloten raam naar buiten; zet je camera op een statief op een tafel of vensterbank en gebruik een lange sluitertijd of een speciale bliksemtrigger. Wil je per se buiten zijn, dan biedt een auto met gesloten metalen dak goede bescherming: het koetswerk werkt als een kooi van Faraday en leidt de stroom om je heen naar de grond. Je kunt ook zelf in de auto blijven en je camera op statief buiten zetten, bediend met een afstandsbediening.

Wat je vooral NIET moet doen

Ga nooit met een statief in een open veld staan: een metalen statief op een vlakke vlakte maakt jou tot een ideale bliksemafleider. Schuil ook niet onder een alleenstaande boom — die trekt bliksem aan en kan splinteren of omvallen. Blijf weg bij water, hekken, hoogspanningsmasten en heuveltoppen. En hoe verleidelijk de wolkenlucht ook is: geen foto is het waard om risico te lopen. De mooiste onweersbeelden maak je droog en veilig achter glas.