De Nationale ombudsman Reinier van Zutphen legt zijn functie neer. Op 1 april 2027 loopt zijn tweede termijn af, en dan stopt hij, meldt de NOS. Op dat moment is de 66-jarige Van Zutphen precies twaalf jaar ombudsman geweest — de maximale periode die iemand die functie mag bekleden.

Een natuurlijk moment

Van Zutphen is sinds april 2015 Nationale ombudsman. Hij is de vijfde in de rij sinds het ambt in 1982 werd ingesteld. Omdat zijn tweede termijn het wettelijke maximum bereikt, ziet hij dit als het aangewezen moment om plaats te maken. Hij zou naar eigen zeggen met evenveel energie hebben kunnen doorgaan, maar kiest ervoor de weg vrij te maken voor een opvolger.

De Tweede Kamer, die de ombudsman benoemt, gaat de komende tijd op zoek naar een geschikte kandidaat. Zo blijft er tijd om de overgang zorgvuldig te regelen voordat Van Zutphen daadwerkelijk vertrekt.

Steeds scherpere toon

De Nationale ombudsman behandelt klachten van burgers over de overheid en houdt in de gaten of instanties zich behoorlijk gedragen. In die rol liet Van Zutphen zich de afgelopen jaren steeds kritischer uit. Hij hekelde herhaaldelijk de manier waarop de overheid omgaat met mensen die klemzitten in bureaucratische molens.

Terugkerend thema in zijn kritiek was de menselijke maat: te vaak, zo betoogde hij, verdwijnt de individuele burger uit het zicht achter regels en procedures. Dossiers als de afhandeling van de toeslagenaffaire en de schade in het aardbevingsgebied in Groningen versterkten dat beeld — burgers die van het kastje naar de muur werden gestuurd en zich niet gehoord voelden.

Luisteren naar de burger

Van Zutphen benadrukte keer op keer dat overheidsinstanties eerder en directer contact moeten zoeken met de mensen om wie het gaat, en dat uitvoerende ambtenaren de ruimte moeten krijgen om maatwerk te leveren. Zijn boodschap: beloof burgers geen dingen die niet waargemaakt kunnen worden, en zet de mens centraal in plaats van het systeem.

Met zijn vertrek verliest het ambt een uitgesproken stem. Voor zijn opvolger ligt er een duidelijke opdracht: de rol van kritische luis in de pels van de overheid voortzetten, in een tijd waarin het vertrouwen van veel burgers in de overheid onder druk staat.