Een melkwitte hemel, een waas voor de zon en een dun bruinig laagje op de auto: het zijn de vertrouwde tekenen dat er weer Saharastof is overgewaaid. Volgens wetenschappers komt dat woestijnstof steeds vaker boven Europa terecht, met gevolgen die verder gaan dan een vieze voorruit, schrijft wetenschapssite Scientias.
Van de Sahara naar de Lage Landen
Het verschijnsel begint in Noord-Afrika. Boven de Sahara kunnen door hitte en wind flinke stofstormen ontstaan, die enorme hoeveelheden fijne zanddeeltjes hoog de lucht in blazen. Als de weersomstandigheden meewerken, worden die deeltjes met de wind honderden tot duizenden kilometers meegevoerd, eerst over de Middellandse Zee en Zuid-Europa, en soms tot in Nederland en België.
Dat Saharastof onze kant op waait is niet nieuw, legt het KNMI uit; het gebeurt met enige regelmaat. Wel zien onderzoekers aanwijzingen dat zulke episodes vaker en soms heftiger voorkomen, wat samenhangt met veranderende weerpatronen en de opwarming van het klimaat.
Fijnstof en gezondheid
De keerzijde van het stof zit in de kleinste deeltjes. Saharastof telt mee als fijnstof, en juist fijnstof is slecht voor de gezondheid. De piepkleine deeltjes kunnen diep in de longen doordringen. Volgens het RIVM draagt langdurige blootstelling aan fijnstof bij aan luchtweg- en hart- en vaatklachten en aan vroegtijdige sterfte.
Op dagen met veel woestijnstof loopt de fijnstofconcentratie in de lucht op. Vooral mensen met astma of COPD, hart- en vaatpatiënten, ouderen en jonge kinderen kunnen daar last van krijgen, met bijvoorbeeld benauwdheid of prikkeling van de luchtwegen. Voor gezonde mensen blijft het meestal bij wat hinder, maar het advies bij zware stofdagen is doorgaans om zware inspanning buiten wat te beperken als je gevoelig bent.
Deels een natuurlijk verschijnsel
Bijzonder aan Saharastof is dat het grotendeels een natuurlijke bron is: het komt niet uit uitlaten of schoorstenen, maar uit de woestijn. Daardoor kunnen Europese landen er met lokaal milieubeleid maar beperkt iets aan doen. Op de langere termijn hangt de vraag hoe vaak we ermee te maken krijgen vooral samen met het klimaat en de omstandigheden in Noord-Afrika.
Voorlopig blijft Saharastof een terugkerend gast in het Europese weerbeeld: soms niet meer dan een fotogenieke, oranje ondergaande zon, soms een dag waarop de lucht merkbaar viezer is dan normaal.
