De Tsjechische president Petr Pavel en de regering van premier Andrej Babiš liggen overhoop over de vraag wie het land mag vertegenwoordigen op de aanstaande NAVO-top. Het kabinet besloot om Pavel niet op te nemen in de officiële delegatie, een breuk met een traditie die teruggaat tot de Tsjechische NAVO-toetreding in 1999. De president stapte daarop naar het hoogste gerechtshof.
Wat is er gebeurd?
Volgens NOS maakte de regering bekend dat niet de president, maar premier Babiš samen met de ministers van Defensie en Buitenlandse Zaken naar de top zou afreizen. Pavel reageerde door het besluit "een ongekende en uiterst betreurenswaardige stap" te noemen. Sinds 1999 leidden Tsjechische presidenten vrijwel altijd de delegatie naar NAVO-toppen.
Het presidentiële kantoor maakte vervolgens bekend dat Pavel een klacht heeft ingediend bij het Constitutioneel Hof in Brno. Daarmee wil hij juridische grond geven aan zijn aanwezigheid bij het overleg van de regeringsleiders, meldt persbureau Reuters.
De grondwettelijke kern
Het conflict draait om de verdeling van bevoegdheden in het buitenlands beleid. Volgens de Tsjechische grondwet ligt het buitenlands beleid in handen van de regering, terwijl de president een meer representatieve rol heeft. Pavel betwist echter dat de regering de exclusieve bevoegdheid heeft om hem volledig te passeren, en ziet de uitsluiting als een poging om zijn recht om het land internationaal te vertegenwoordigen in te perken. Het Constitutioneel Hof moet nu beoordelen hoe ver de bevoegdheden van regering en president precies reiken.
Welke top, en waar?
Het gaat om de NAVO-top die in 2026 in Ankara, Turkije, wordt gehouden. Babiš noemde het volgens Reuters "een zeer specifieke top" die "waarschijnlijk niet erg aangenaam zal zijn voor ons land".
Persoonlijke en politieke rivaliteit
De botsing heeft een persoonlijke en politieke dimensie. Pavel, oud-generaal en voorzitter van het NAVO-militair comité (2015-2018), versloeg Babiš bij de presidentsverkiezingen van 2023. De twee staan lijnrecht tegenover elkaar over de steun aan Oekraïne en over defensie-uitgaven.
Volgens Radio Prague International pleit Pavel al langer voor hogere defensie-uitgaven, terwijl de rechts-populistische Babiš sceptischer is. De Tsjechische regering erkende dat het land de NAVO-norm van 2 procent van het bbp dit jaar niet zal halen. Sommige waarnemers zien het kabinetsbesluit als een vorm van vergelding, omdat Pavel herhaaldelijk kritiek leverde op regeringsplannen. Het is nu aan de rechters in Brno om vóór de top duidelijkheid te scheppen.
