De quantumcomputer wordt al jaren aangekondigd als een revolutie. Maar wie vraagt wat zo'n machine vandaag de dag concreet oplevert, krijgt een ontnuchterend antwoord: nog bijna niets. Dat schrijft ook techsite The Verge. En toch wordt er wereldwijd flink in geïnvesteerd. Hoe zit dat?

Rekenen met qubits

Een gewone computer werkt met bits, die óf 0 óf 1 zijn. Een quantumcomputer gebruikt qubits, die zich — heel kort gezegd — in een soort tussentoestand kunnen bevinden en daardoor in theorie bepaalde berekeningen veel efficiënter kunnen aanpakken. Het venijn zit in de details: zodra je een qubit uitleest, valt die toch weer terug op 0 of 1. En qubits zijn extreem gevoelig: de kleinste verstoring brengt de boel in de war. Daardoor zijn de huidige machines nog klein, foutgevoelig en vooral geschikt voor heel specifieke proefjes.

Waarom dan al die miljarden?

Als het nu zo weinig oplevert, waarom steken overheden en bedrijven er dan zoveel geld in? Omdat de mogelijke beloning enorm is — en omdat niemand achter wil blijven. Wie straks als eerste een werkende, betrouwbare quantumcomputer heeft, kan een voorsprong pakken op terreinen die er economisch en strategisch toe doen. Het is daarmee net zo goed een wedloop tussen landen als een technologische uitdaging.

Waar de hoop op gevestigd is

De verwachtingen liggen vooral in de toekomst. Genoemd worden onder meer het ontwerpen van nieuwe medicijnen en materialen — door ingewikkelde moleculen veel realistischer te simuleren dan nu kan — en het oplossen van complexe optimalisatievraagstukken, zoals in de logistiek. Dat zijn precies het soort problemen waar gewone computers op vastlopen.

Het ongemakkelijke randje: encryptie

Er is ook een zorgelijke kant. Een voldoende krachtige quantumcomputer zou in theorie veelgebruikte versleuteling kunnen kraken — beveiliging waar het hele internet, van bankieren tot berichtenverkeer, op leunt. Dat speelt nu nog niet, maar deskundigen houden er rekening mee dat het over een aantal jaren wél kan. Daarom werken cryptografen alvast aan 'post-quantum'-beveiliging: nieuwe versleuteling die ook tegen quantumcomputers bestand is.

Geduld, geen hype

Hoe ver is dat allemaal weg? Eerlijk gezegd waarschijnlijk nog jaren. Quantumcomputing heeft iets van kernfusie: de doorbraak lijkt altijd "over een jaar of tien" te liggen. Tegelijk worden er wel degelijk stappen gezet, onder meer in het corrigeren van fouten, en hebben grote bedrijven concrete plannen. De realistische conclusie: zet voorlopig geen quantumcomputer op je verlanglijstje, maar onderschat de techniek op de lange termijn ook niet. Zo werd er ooit ook lacherig gedaan over dat hele 'internet'.