De Nederlandse hypotheekmarkt laat een kentering zien. Voor het eerst in drie jaar is het aantal hypotheekaanvragen op jaarbasis gedaald. Dat blijkt uit cijfers van het Hypotheken Data Netwerk (HDN), dat vrijwel alle hypotheekaanvragen in Nederland registreert. De laatste daling dateerde van 2023.

Rente als rem

De belangrijkste verklaring is de gestegen hypotheekrente. Hogere rentetarieven maken lenen duurder en drukken de maximale leenruimte van huishoudens. Dat maakt kopers voorzichtiger — en zorgt ervoor dat sommigen een aankoop uitstellen of hun zoektocht staken.

De ontwikkeling sluit aan bij een breder beeld van een afkoelende woningmarkt. Ook banken en economen wezen er de afgelopen tijd al op dat de combinatie van duurdere financiering en een groeiend aanbod de markt rustiger maakt. Minder hypotheekaanvragen passen precies in dat plaatje.

Starters het hardst geraakt

Vooral starters voelen de gevolgen. Hun aandeel in de aanvragen is teruggelopen: voor wie voor het eerst een woning wil kopen, is de drempel het hoogst. Zij hebben geen overwaarde uit een vorige woning om in te brengen en zitten vaak tegen hun maximale leencapaciteit aan. Een hogere rente tikt bij die groep dan ook het hardst aan.

Wrang genoeg dalen de huizenprijzen ondertussen niet mee. Die stijgen nog altijd, zij het minder hard dan voorheen. Starters worden zo van twee kanten in de tang genomen: duurdere leningen én aanhoudend hoge prijzen.

Afkoeling, geen instorting

Belangrijk is de nuance: een daling van het aantal aanvragen betekent niet dat de markt instort. De prijzen blijven voorlopig overeind, mede door het aanhoudende woningtekort. Wat er gebeurt, is vooral een afname van de dynamiek — minder gretigheid, meer afwachten.

Voor de koper die wél doorzet, kan die rust juist gunstig uitpakken. Minder concurrentie betekent meer tijd om te beslissen en minder druk om fors over te bieden. De gekte van de afgelopen jaren, met overbiedingen en woningen die binnen een dag verkocht waren, lijkt daarmee iets af te nemen.

Vooruitblik

Of de daling doorzet, hangt vooral af van de rente. Blijft die hoog of loopt hij verder op, dan zullen kopers terughoudend blijven en kan het aantal aanvragen verder teruglopen. Zakt de rente weer, dan kan de vraag opveren. Voor nu markeren de cijfers vooral een omslag: na jaren van groei is de Nederlandse hypotheekmarkt voorzichtig aan het afkoelen.