Jarenlang ging het maar één kant op: het aantal zelfstandigen zonder personeel in Nederland groeide en groeide. Sinds 2025 is dat beeld gekanteld. Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) telt Nederland op jaarbasis tienduizenden zzp'ers minder, en kiezen bedrijven steeds vaker voor vaste krachten en flexwerkers.
Eerste daling sinds jaren
Het keerpunt werd zichtbaar in 2024, toen het aantal zzp'ers voor het eerst sinds het begin van de meting in 2013 kromp, met zo'n 62.000 naar circa 1,2 miljoen, meldde NOS op basis van het CBS. In 2025 zette de daling versneld door. In het vierde kwartaal van 2025 waren er volgens ZiPconomy bijna 100.000 zzp'ers minder dan een jaar eerder, een krimp van rond de 7,7 procent, waarmee de teller op zo'n 1,17 miljoen zelfstandigen uitkwam. De daling van zo'n 88.000 zelfstandigen die eerder werd becijferd, past in diezelfde reeks van kwartaalmetingen.
De rol van de Wet DBA
De meest genoemde verklaring is de aangescherpte handhaving op schijnzelfstandigheid. De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 actief de Wet DBA, die moet voorkomen dat mensen als zzp'er werken terwijl ze feitelijk werknemer zijn. Daardoor zijn opdrachtgevers terughoudender geworden om freelancers in te huren voor werk dat eigenlijk in loondienst hoort.
CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen nuanceert wel dat de oorzaak niet eenduidig is. "Het kan ook zijn dat werkgevers geen risico wilden lopen en dachten: laten we ze maar gewoon in dienst nemen", aldus Van Mulligen tegenover de NOS. Ook de kantelende arbeidsmarkt speelt mee: doordat het aantal vacatures per werkloze daalde, nam de vraag naar zowel zzp'ers als uitzendkrachten breed af.
De overheid werkt ondertussen aan nieuwe wetgeving. In juli 2025 stuurde het kabinet een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer dat duidelijker moet maken wanneer iemand echt zelfstandig is en wanneer er sprake is van een dienstverband.
Van eigen onderneming naar flexbaan
De meeste vertrekkende zelfstandigen verdwijnen niet van de arbeidsmarkt, maar schuiven door naar loondienst. Een ruime meerderheid van de zzp'ers die stopten als zelfstandige bleef aan het werk, vaak als flexwerker. In het vierde kwartaal van 2025 groeide het aantal vaste banen volgens ZiPconomy met ruim honderdduizend en nam ook het aantal flexcontracten toe.
Voor bedrijven verschuift de flexibele schil daarmee: minder echte zzp-inhuur, meer uitzendkrachten, oproep- en tijdelijke contracten. Tegelijk had de uitzendbranche zelf een lastig jaar door de afkoelende economie.
Hardste klappen voor jongeren
De daling is niet gelijk verdeeld. Vooral jonge zelfstandigen geven het zzp-schap op: hun aantal zakte volgens de NOS van ruim 100.000 naar zo'n 86.000. Ook in technische beroepen en in sectoren als handel, vervoer en zorg was de krimp fors.
Of de daling structureel is, moet 2026 uitwijzen. De flexbranche houdt er rekening mee dat een echt herstel pas later op gang komt, terwijl de discussie over de positie van de zelfstandige in Den Haag voorlopig niet verstomt.
