Alan Greenspan, een van de invloedrijkste economen van de afgelopen halve eeuw, is op 100-jarige leeftijd overleden. Volgens CBS News overleed hij aan complicaties van de ziekte van Parkinson. Zijn overlijden werd bevestigd door zijn echtgenote, de Amerikaanse journaliste Andrea Mitchell.
Wie was Alan Greenspan
Greenspan werd in 1926 geboren in New York. Hij was een wiskundig wonderkind, studeerde aanvankelijk klarinet aan het befaamde Juilliard, maar koos uiteindelijk voor de economie. Zijn denken werd sterk gekleurd door de filosofie van schrijfster Ayn Rand, die de vrije markt en een kleine overheid verheerlijkte.
In augustus 1987 werd Greenspan door president Ronald Reagan benoemd tot voorzitter van de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank. Hij zou die functie bijna negentien jaar bekleden, tot eind januari 2006, en diende onder vier presidenten: Reagan, George H.W. Bush, Bill Clinton en George W. Bush, aldus het FD. Daarmee was hij een van de langstzittende Fed-voorzitters ooit.
De maestro van de wereldeconomie
Weinig ongekozen functionarissen hadden zoveel invloed op de wereldeconomie. Met zijn rentebesluiten kon Greenspan beurzen wereldwijd doen stijgen of dalen. Beleggers hingen aan zijn lippen, ook al stond hij bekend om zijn cryptische, vaak nauwelijks te ontcijferen taalgebruik. Tijdens zijn bewind beleefden de VS een van de langste economische bloeiperiodes uit hun geschiedenis.
Die reputatie leverde hem de bijnaam 'de maestro' op. Markten vertrouwden erop dat Greenspan bij elke dreigende crash de rente zou verlagen om de schade te beperken. Dat impliciete vangnet kreeg een eigen naam: de 'Greenspan put'. Critici stellen dat het beleggers aanzette tot het nemen van steeds grotere risico's, in de overtuiging dat de Fed hen toch wel zou redden. Beroemd werd ook zijn waarschuwing uit 1996 voor de 'irrationele uitbundigheid' van de aandelenmarkten — een uitdrukking die sindsdien synoniem staat voor zeepbellen op de beurs.
De kritiek: vader van de kredietcrisis
Greenspans glans verbleekte na zijn vertrek. Zijn jarenlange pleidooi voor deregulering van de financiële sector en zijn langdurig lage rente worden door velen gezien als belangrijke oorzaken van de kredietcrisis van 2007-2008. De goedkope kredieten zouden de Amerikaanse huizenzeepbel hebben opgeblazen, terwijl Greenspan zich verzette tegen strenger toezicht op complexe financiële producten zoals derivaten.
In oktober 2008, midden in de crisis, legde Greenspan een opmerkelijke bekentenis af tegenover het Amerikaanse Congres. Op de vraag of zijn marktideologie hem verkeerde beslissingen had laten nemen, antwoordde hij: "Yes, I found a flaw" — ik heb een fout gevonden in mijn wereldbeeld. Hij gaf toe zich gedeeltelijk vergist te hebben in zijn verzet tegen regulering.
Nalatenschap
Greenspans erfenis blijft dubbel. Voor de een belichaamt hij het tijdperk waarin het Amerikaanse kapitalisme floreerde en de centrale bank tot bijna mythische status steeg. Voor de ander symboliseert hij het te grote geloof in de zelfregulerende markt, dat het financiële stelsel uiteindelijk aan de rand van de afgrond bracht. Onbetwist is dat weinigen het moderne monetaire beleid zo diepgaand hebben gevormd als hij.
