Charon, de grootste maan van de dwergplaneet Pluto, draagt in zijn bevroren oppervlak een verhaal van miljarden jaren. Onderzoekers hebben er langgerekte, boogvormige bergketens ontdekt die volgens hen het bewijs vormen voor iets wat astronomen al in de jaren zeventig vermoedden: dat Charon ooit veel sneller rondtolde en in de loop van de tijd flink is afgeremd. Wetenschapssite Scientias beschreef de vondst.
Een oude voorspelling
Het idee is bijna een halve eeuw oud. Toen astronomen doorkregen dat Pluto en Charon elkaar sterk beïnvloeden, was de verwachting dat de maan ooit sneller draaide en door de zwaartekracht van Pluto geleidelijk werd afgeremd tot de huidige, veel tragere rotatie. Wat ontbrak, was het bewijs op het oppervlak zelf.
Wat de sonde vastlegde
Dat bewijs kwam uit beelden van de NASA-ruimtesonde New Horizons, die in 2015 langs het Pluto-stelsel scheerde en Charon in ongekend detail fotografeerde. Op die beelden zijn de opvallende, boogvormige ruggen te zien. Volgens de onderzoekers, verbonden aan universiteiten die de New Horizons-gegevens opnieuw analyseerden, zijn die ruggen ontstaan doordat het afremmen enorme spanning in de dikke ijskorst veroorzaakte. Terwijl de rotatie vertraagde, moest de vorm van de maan zich aanpassen, en dat liet blijvende plooien en breuken achter.
Een bevroren dagboek
De bergketens werken zo als een soort bevroren dagboek van Charons jeugd. Uit de structuur leiden de onderzoekers af dat de ijskorst dik en stevig is en dat de maan al vroeg in haar bestaan koud was. Dat past bij het beeld dat Charon is ontstaan na een gigantische botsing in het jonge Pluto-stelsel, lang geleden.
Nieuw licht van Webb
Charon blijft de aandacht trekken. Met de James Webb-ruimtetelescoop brachten onderzoekers eerder al andere details van het oppervlak in kaart, waaronder aanwijzingen voor stoffen die ontstaan wanneer straling op het ijs inwerkt, meldt Space.com. Zo groeit langzaam het beeld van een verre ijswereld die veel minder doods is dan ze op het eerste gezicht lijkt.
Voor astronomen is de vondst meer dan een mooi plaatje. Charon laat zien hoe manen in de loop van miljarden jaren van vorm en gedrag veranderen, en levert daarmee een ijkpunt voor het begrijpen van talloze andere manen, in ons zonnestelsel en ver daarbuiten.
