Het is het soort vondst waar muziekwetenschappers van dromen: een compositie van Wolfgang Amadeus Mozart die generaties lang in een archief had liggen sluimeren, ongezien en onbespeeld. In een muziekcollectie van de stadsbibliotheek van Leipzig stuitten onderzoekers op een handschrift met zeven korte deeltjes voor strijkers — werk van een nog piepjonge Mozart.
Wat is er gevonden?
Het stuk staat inmiddels te boek als Ganz kleine Nachtmusik, met het catalogusnummer K. 648. Het gaat om een serenade in C voor strijktrio, opgebouwd uit zeven miniatuurdeeltjes — waaronder twee menuetten — met een speelduur van zo'n twaalf minuten. De titel is een speelse knipoog naar Mozarts beroemde Eine kleine Nachtmusik, al heeft het nieuwe werk daar verder niets mee te maken.
Volgens de onderzoekers schreef Mozart de compositie vermoedelijk in het midden tot eind van de jaren 1760, toen hij nog een tiener was. Dat maakt het een zeldzaam venster op de allereerste jaren van een componist die later de muziekgeschiedenis zou herschrijven, meldt The Strad.
Hoe kwam het stuk boven water?
De vondst werd gedaan tijdens het samenstellen van de nieuwste editie van het Köchel-Verzeichnis, de gezaghebbende thematische catalogus van Mozarts oeuvre. Het handschrift bevond zich in de collectie van de negentiende-eeuwse muziekverzamelaar Carl Ferdinand Becker, bewaard in de Leipzigse bibliotheek.
Belangrijk detail: het teruggevonden manuscript is hoogstwaarschijnlijk niet door Mozart zelf geschreven. Onderzoekers gaan ervan uit dat het om een afschrift gaat, gemaakt rond 1780 — dus jaren na de oorspronkelijke compositie. Toch wijzen de stijl en de bronnen onmiskenbaar naar Mozart. De inhoud sluit aan bij vroege kamermuziekwerken die zijn vader Leopold ooit in een lijst noteerde, maar die als verloren golden.
De eerste uitvoering in moderne tijd
De wereldpremière vond plaats op 19 september 2024, tijdens de presentatie van de nieuwe Köchel-catalogus in het Mozarteum in Salzburg. Twee dagen later klonk het stuk voor het eerst op Duitse bodem, in de Opera van Leipzig. De belangstelling was overweldigend: voor de opera vormden zich lange rijen muziekliefhebbers die het 'nieuwe' Mozart-werk met eigen oren wilden horen.
Waarom dit ertoe doet
Voor muziekwetenschappers is de vondst om meer dan één reden bijzonder. Juist een volledig strijktrio uit Mozarts jeugd is bewaard gebleven — een genre waaruit veel vroege werken verloren zijn gegaan. Dat een dergelijk compleet werk pas zo laat opduikt, onderstreept hoe levend het Mozart-onderzoek nog altijd is. Bijna 250 jaar na dato laat de componist zich opnieuw van een onbekende kant horen — en dat zorgt voor opwinding tot ver buiten de academische wereld.
