In de Eerste Kamer is dinsdag gedebatteerd over het wetsvoorstel dat box 3 — de belasting op spaargeld en beleggingen — grondig moet hervormen. Of het voorstel een meerderheid haalt, is onzeker. Vooral coalitiepartij CDA liet fundamentele bezwaren horen. Het wetsvoorstel staat als Wet werkelijk rendement box 3 op de rol van de senaat.

Het probleem met het oude systeem

Jarenlang belastte de fiscus in box 3 een fictief rendement: een verondersteld percentage over je vermogen, los van wat je er werkelijk mee verdiende. Spaarders met een lage rente betaalden zo belasting over inkomsten die ze nooit hadden gehad. De Hoge Raad oordeelde herhaaldelijk — in 2021 en opnieuw in 2024 — dat dit forfaitaire stelsel op gespannen voet stond met het recht, wat de overheid dwong tot herstel en een nieuw systeem.

Wat het nieuwe voorstel wil

De oplossing die het kabinet voorstelt, is een heffing op het werkelijke rendement, beoogd vanaf 2028. Je betaalt dan belasting over wat je vermogen daadwerkelijk oplevert: rente, dividend en huur, maar ook over waardestijgingen van bijvoorbeeld beleggingen. De Tweede Kamer ging er begin dit jaar mee akkoord, met brede steun — ook van het CDA. In de senaat ligt dat nu gevoeliger.

De bezwaren van de senaat

Het belasten van waardestijgingen die nog niet zijn verzilverd, is een belangrijk twistpunt: critici vinden het bezwaarlijk dat je moet afrekenen over winst die alleen op papier bestaat. Daarnaast leven er zorgen over de uitvoerbaarheid — banken, verzekeraars en de Belastingdienst moeten hun systemen op tijd aanpassen — en over de vraag of het stelsel niet stiekem een opstap is naar een bredere vermogensbelasting. Om de senaat tegemoet te komen, stuurde het kabinet eerder deze maand een brief met mogelijke verzachtingen, zonder daarin al definitieve keuzes te maken.

Waarom het ertoe doet

De uitkomst raakt miljoenen spaarders en beleggers, en bepaalt hoe Nederland vermogen belast nu het oude systeem juridisch is gesneuveld. Komt er in de Eerste Kamer geen meerderheid, dan blijft het kabinet met een groot probleem zitten: een box 3 die hervormd moet worden, maar waarvoor de politieke route nog niet vaststaat. Het debat maakte vooral duidelijk dat het laatste woord nog niet is gesproken.