De eerste ronde van directe gesprekken tussen de Verenigde Staten en Iran is in Zwitserland afgerond. Volgens een gezamenlijke verklaring van bemiddelaars Qatar en Pakistan verliep het overleg in een 'positieve en constructieve sfeer' en is er 'bemoedigende vooruitgang' geboekt. De partijen spraken een routekaart af die binnen zestig dagen tot een definitief akkoord moet leiden.
Wie zaten aan tafel
Het overleg vond plaats in het Bürgenstock-resort, een hotel met uitzicht op het Meer van Luzern. De Amerikaanse delegatie stond onder leiding van vicepresident JD Vance. Aan Iraanse zijde voerden minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi en parlementsvoorzitter Mohammad Bagher Ghalibaf het woord. Qatar en Pakistan traden op als bemiddelaars en faciliteerden de contacten tussen beide kampen.
De gesprekken duurden naar verluidt meer dan tien uur; de afsluitende verklaring werd in de vroege ochtend uitgebracht.
Wat is er besproken
Centraal stonden het Iraanse nucleaire programma en de verlichting van Amerikaanse sancties, maar het overleg reikte verder. Ook de spanningen rond de Straat van Hormuz en het conflict in Libanon kwamen aan bod. Iran had eerder gedreigd de cruciale scheepvaartroute af te sluiten, een stap die de wereldwijde energievoorziening zou raken.
De onderhandelaars kwamen overeen een rechtstreekse communicatielijn op te zetten om incidenten en misverstanden in de Straat van Hormuz te voorkomen en de veilige doorvaart van commerciële schepen te waarborgen. Daarnaast werd een zogenoemde 'de-conflictiecel' ingesteld waarbij ook Libanon betrokken is, bedoeld om toe te zien op het staken van militaire operaties daar.
De uitkomst van de eerste ronde
Naast de routekaart van zestig dagen spraken de partijen af een hoog comité op te richten dat het proces moet bewaken. Onder dat comité gaan werkgroepen aan de slag rond het atoomprogramma, sancties en een toezichts- en geschillenmechanisme. Lagere onderhandelaars blijven de rest van de week in Zwitserland om de eerste afspraken technisch uit te werken. Vance omschreef de voortgang als het begin van 'een langer technisch proces'.
Iraanse functionarissen claimden bovendien dat Teheran toezeggingen kreeg over ontheffingen voor olie-export, de vrijgave van bevroren tegoeden en een wederopbouwplan. Die punten staan echter níet in de gezamenlijke verklaring van de bemiddelaars en moeten met de nodige voorzichtigheid worden gelezen.
Context: dreigementen en oplopende spanningen
Het overleg vond plaats tegen een achtergrond van hoogopgelopen spanningen. President Donald Trump dreigde Iran opnieuw te treffen als Teheran zijn bondgenoten in Libanon niet zou intomen. Over de vraag of die dreigementen het overleg ook daadwerkelijk verstoorden, lopen de berichten uiteen: sommige Amerikaanse media meldden dat de gesprekken kortstondig werden opgeschort, terwijl andere bronnen stellen dat het overleg ondanks de spanningen ononderbroken doorging. Iran maande de VS in elk geval 'op hun woorden te letten'.
De partijen lijken het er voorlopig over eens dat diplomatie de voorkeur verdient boven verdere escalatie. Of de bemoedigende toon van deze eerste ronde standhoudt, zal de komende weken moeten blijken, wanneer de technische teams de gemaakte afspraken concreet proberen te maken.
