Hoe ga je om met een gebouw dat een schaduw over de geschiedenis werpt? Oostenrijk heeft er een antwoord op gevonden: het geboortehuis van Adolf Hitler in Braunau am Inn is een politiebureau geworden.
Een plek die pelgrims trok
Het pand aan de Salzburger Vorstadt was jarenlang een probleem. Verstokte nazi's en neonazi's kwamen er geregeld langs, poseerden er voor selfies met geheven arm en lieten er verboden symbolen achter. Sommige lokale winkeliers verdienden er zelfs aan, met Hitler-parafernalia in het schap.
Juist die aantrekkingskracht wilde Oostenrijk breken. De commissie die zich over de toekomst van het huis boog, had als voornaamste doel "de mythe van Hitlers geboorteplaats te doorbreken".
Waarom een politiebureau
De keuze voor uitgerekend een politiebureau is een bewuste. Volgens Oliver Rathkolb, lid van de betrokken commissie, kan de politie daar nu laten zien dat zij "de democratie beschermt". Een plek die ooit een bedevaartsoord voor extremisten was, wordt zo het domein van de rechtsstaat.
Buiten is een granieten steen geplaatst, afkomstig uit het voormalige concentratiekamp Mauthausen. Daarop staat: "Voor vrede, vrijheid en democratie. Nooit meer fascisme."
De weg ernaartoe
De omvorming ging niet vanzelf. Het huis was lang in particuliere handen. In 2016 nam de Oostenrijkse staat het via een speciale wet in bezit; de eigenaar kreeg een schadevergoeding van ongeveer 800.000 euro. Sindsdien valt het onder het ministerie van Binnenlandse Zaken.
De verbouwing tot politiebureau kostte naar schatting zo'n 20 miljoen euro. Dat is een fors bedrag, maar het weerspiegelt de lastige opgave: een beladen gebouw zo herbestemmen dat het zijn symbolische lading verliest.
Een bredere vraag
Wat Oostenrijk hier doet, raakt aan een dilemma dat meer landen kennen. Sloop je zulke plekken, of geef je ze een nieuwe functie die de oude betekenis overschrijft? Braunau am Inn heeft gekozen voor het tweede: niet uitwissen, maar overschrijven, in de hoop dat de geschiedenis er niet langer verheerlijkt wordt.
