De Nederlandse arbeidsmarkt verschuift, en niet altijd in de richting die je zou verwachten. Uit de jaarlijkse analyse van uitkeringsinstantie UWV blijkt dat juist een aantal nuchtere, fysieke en ambachtelijke beroepen steeds kansrijker wordt. Tegelijkertijd knaagt AI aan banen waarvan lang werd gedacht dat ze veilig waren: kantoor- en creatieve functies.

Welk onderzoek hierachter zit

Het gaat om het rapport Kansrijke beroepen van het UWV, waarvoor de instantie de vacatures van de afgelopen maanden analyseert om in kaart te brengen waar werkzoekenden goede kans op werk hebben. Volgens vakblad Flexmarkt staan er inmiddels ruim 300 beroepen op de landelijke kansenlijst. De arbeidsmarkt is nog altijd krap, al is die krapte sinds 2023 wel iets afgenomen. Het UWV benadrukt dat 'kansrijk' geen baangarantie is: regio, opleidingsniveau en ervaring blijven bepalend.

De onverwachte groeiers

Huisdierenverzorging. Sinds de coronapandemie schaften veel Nederlanders een huisdier aan, en die trend werkt nog altijd door. Ruim vier op de tien huishoudens heeft een of meer huisdieren. Dierenartsen en dierenwinkels hebben het daardoor druk, wat goede baankansen oplevert voor dierenartsassistenten en verkoopmedewerkers dier en dierartikelen — beide nieuw op de lijst.

Onderhoud van bruggen en infrastructuur. Beroepen als metselaar, voeger en wegenbouwmachinist profiteren van nieuwbouw, de uitbreiding van het stroomnet en het onderhoud van verouderde bruggen en wegen. Nederland staat voor een grote vervangings- en onderhoudsopgave aan infrastructuur, en daarvoor zijn handen nodig die niet door software vervangen kunnen worden.

Vintage en tweedehands. Opvallend is de opkomst van de verkoopmedewerker tweedehandsartikelen — denk aan vintagekleding en kringloop. De groeiende tweedehandsmarkt, gedreven door duurzaamheid en betaalbaarheid, zet dit beroep voor het eerst op de kansenlijst. Ook budgetconsulenten en schuldhulpverleners zijn nieuw, een teken dat financiële krapte bij huishoudens om mensenwerk vraagt.

Waar AI juist toeslaat

De keerzijde zit in beroepen waar lang om gevochten werd door studenten. Volgens het UWV heeft AI inmiddels een negatieve invloed op de baankansen van grafisch vormgevers, vertalers en tekstschrijvers. Beeldgeneratoren maken visueel werk mogelijk zonder vormgever, vertaalsoftware levert steeds betere resultaten, en in de klantenservice nemen AI-chatbots een deel van het werk over.

Het UWV nuanceert wel: deze beroepen verdwijnen niet, maar de vraag naar personeel kan onder druk komen of langzamer groeien dan in andere sectoren.

De Nederlandse context

Het beeld past in een bredere verschuiving: in een krappe arbeidsmarkt blijven structureel kansrijke sectoren als zorg, techniek, ICT, onderwijs en transport en logistiek de ruggengraat. Maar de nieuwe gezichten op de lijst laten zien dat fysiek, lokaal en ambachtelijk werk relatief immuun is voor automatisering — terwijl routinematig taal- en beeldwerk juist kwetsbaar blijkt. Voor wie nu een studie- of carrièrekeuze maakt, is dat een veelzeggend signaal.