Je ziet het woord 'kopen' op het scherm, je klikt, je betaalt twintig of zestig euro, en de game verschijnt in je bibliotheek. Toch ben je geen eigenaar. Wat je aanschaft is een licentie: het recht om de game te spelen zolang de uitgever dat toestaat. En dat onderscheid is, zo blijkt steeds vaker, allesbehalve theoretisch.

Toen The Crew verdween

Het bekendste voorbeeld is The Crew, een racegame van uitgever Ubisoft uit 2014. In 2024 sloot Ubisoft de servers die de game nodig had om te functioneren. Spelers die het spel hadden gekocht, konden het niet meer opstarten — en kregen hun geld niet terug. De game verdween simpelweg uit hun bibliotheek. Het incident werd het gezicht van een breder probleem: 'always online'-games bestaan alleen zolang de uitgever de stekker er niet uittrekt.

De beweging Stop Killing Games

De ophef bracht een internationale beweging op gang: Stop Killing Games, opgericht door de Canadese YouTuber Ross Scott. De eis is simpel — wie een game als eenmalige aankoop verkoopt, moet die speelbaar houden nadat de officiële ondersteuning stopt. De beweging lanceerde onder de naam 'Stop Destroying Videogames' een Europees burgerinitiatief en haalde daarmee ruim een miljoen geverifieerde handtekeningen op, genoeg voor een formele hoorzitting bij de Europese Commissie.

Voor de voorstanders pakte het vooralsnog teleurstellend uit. De Commissie neigde naar een vrijwillige gedragscode in plaats van bindende wetgeving, met als argument dat uitgevers onder het auteursrecht zeggenschap houden over hun eigen producten. Critici wijzen erop dat vrijwillige afspraken weinig afdwingbaar zijn — zeker met de grote uitgevers aan tafel. Stop Killing Games beschuldigde Ubisoft er bovendien van vooraf bij EU-functionarissen te hebben gelobbyd; de uitgever heeft zich daar niet publiekelijk over uitgelaten.

Californië zet wél een stap

Terwijl Europa de zachte aanpak koos, ging de Amerikaanse staat Californië verder. De wet AB 2426, in werking sinds begin 2025, verbiedt verkopers om woorden als 'kopen' te gebruiken voor digitale goederen — tenzij ze duidelijk maken dat de klant slechts een licentie verwerft die kan vervallen. De regel geldt voor games, films, muziek en e-books. Formeel beschermt de wet alleen Californische consumenten, maar als neveneffect passen veel platforms hun taalgebruik wereldwijd aan.

Wat het voor jou betekent

De gevolgen zijn concreet. Films die je 'kocht' op een platform dat later sluit, kunnen verdwijnen. Muziek op een dienst die zijn licenties herziet, idem. En een game waarvan de servers offline gaan, is definitief onspeelbaar — tenzij de uitgever een offline-versie uitbrengt, wat zelden gebeurt. In theorie kun je bij de nationale consumentenautoriteit aankloppen als een product zonder waarschuwing verdwijnt, maar individuele juridische actie is tijdrovend en duur.

Bezit in het digitale tijdperk

Het debat raakt iets groters: wat betekent 'bezitten' nog? Een fysieke game op een schijf kun je uitlenen, doorverkopen of jaren later nog spelen. Een digitale licentie vervalt zodra een bedrijf dat besluit — terwijl de consument dezelfde prijs betaalt. Zolang de wetgeving achterloopt op de praktijk, ligt de macht bij de uitgevers. Of toekomstige Europese consumentenregels daar verandering in brengen, hangt af van de politieke wil om de zorgen van meer dan een miljoen gamers serieus te nemen.