Droogte hoeft niet te betekenen dat er minder uit de hemel valt. Volgens nieuw onderzoek neemt de kans op droogte in Europa toe door een andere oorzaak: er verdampt meer water.

Het mechanisme

De redenering is even simpel als verontrustend. Naarmate het warmer wordt, verdampt er meer water uit de bodem en het oppervlak. "Er verdampt meer water omdat het warmer is en dat is een direct gevolg van klimaatverandering", legt KNMI-onderzoeker Job Dullaart uit.

Het gevolg is dat de grond sneller uitdroogt, ook als de hoeveelheid regen ongeveer gelijk blijft. Niet de neerslag, maar de verdamping is dus de motor achter de toenemende droogte.

De cijfers

Het onderzoek werd uitgevoerd door World Weather Attribution, met medewerking van het KNMI. Wereldwijd is het inmiddels zo'n 1,4 graad Celsius warmer dan voor de industriële revolutie. De hittegolf van afgelopen juni was 3,5 graad warmer dan zo'n hittegolf in het klimaat van 1976 zou zijn geweest.

De effecten zijn nu al zichtbaar. Boswachter Rinke Luijten noemt de afgelopen julimaand zelfs droger dan in de droge jaren 2018 en 2019.

De gevolgen

Die droogte werkt breed door. Bodems verdrogen, wat slecht is voor landbouw en natuur. Rivieren als de Rijn en de Donau stonden laag, en in landen als Hongarije vielen de oogsten tegen.

Een nuance

Toch past bij dit onderzoek een kanttekening, die de onderzoekers zelf ook maken. "Er is nu wel minder neerslag dan normaal, maar het is niet echt hard te maken dat dit door klimaatverandering komt", zegt Dullaart. Met andere woorden: de extra verdamping is duidelijk aan de opwarming te koppelen, maar het uitblijven van regen op dit moment niet zonder meer.

Waar het op neerkomt

De kern van de boodschap is een verschuiving in hoe we droogte moeten begrijpen. Waar we bij droogte instinctief aan uitblijvende regen denken, wijst dit onderzoek naar de andere kant van de balans: het water dat verdampt. In een warmer Europa kan het dus droger worden zonder dat de regenmeter minder aangeeft.