De Verenigde Staten en Saudi-Arabië zetten een stap die in de regio nauwlettend zal worden gevolgd. President Trump heeft een nucleaire deal goedgekeurd die het koninkrijk een civiel kernprogramma geeft, met een gevoelige mogelijkheid in het vooruitzicht.

Wat de deal inhoudt

De Verenigde Staten gaan technologie en kennis leveren voor een civiel atoomprogramma, bedoeld voor de energievoorziening van Saudi-Arabië. De overeenkomst geldt naar verwachting dertig jaar.

In eerste instantie gaat het om een onderzoeksfase. Maar daarna zou het land mogelijk zelf uranium mogen verrijken, en de deal voorziet zelfs in een door Amerikanen gebouwde verrijkingsfabriek op Saudische bodem.

Waarom verrijking gevoelig ligt

Juist dat verrijken maakt de deal omstreden. Verrijkt uranium is niet alleen bruikbaar voor energie, maar in hoge concentraties ook voor kernwapens. Daarom is de mogelijkheid om zelf te verrijken de sleutel tot zorgen over kernwapenverspreiding.

Het contrast met eerdere afspraken is veelzeggend. Bij een deal met de Verenigde Arabische Emiraten uit 2009 werd afgesproken dat er in het land zelf géén uranium zou worden verrijkt. Daarmee werd uitgesloten dat de Emiraten een kernwapen konden ontwikkelen. De nieuwe deal met Saudi-Arabië laat die deur juist op een kier.

De context

Onder de vorige president, Biden, werd al onderhandeld over een Saudisch kernprogramma. Toen was de inzet dat Saudi-Arabië de banden met Israël zou normaliseren en dat Israël de Palestijnen meer zelfbeschikking zou bieden. Volgens ingewijden speelt dat dossier bij deze overeenkomst geen rol.

Nog niet definitief

De deal is nog geen voldongen feit. Het akkoord moet officieel worden besproken in het Amerikaanse Congres, waar kritische vragen over non-proliferatie vrijwel zeker zullen klinken.

De inzet reikt verder dan energie alleen. In een regio waar de spanningen rond het kernprogramma van Iran hoog blijven, is elke stap richting verrijkingscapaciteit, ook een civiele, een gevoelige zet op een geladen schaakbord.