De cadeaubon is een vast onderdeel van de Nederlandse verjaardag, van de VVV-bon tot de boekenbon. Juist die brede inzetbaarheid brengt de bon nu in de problemen. Europese regels tegen witwassen behandelen zulke bonnen als een vorm van elektronisch geld, en daardoor gelden er strengere eisen die het geven en inwisselen ingewikkelder maken, meldt onder meer het Reformatorisch Dagblad.
Waarom de bon onder de regels valt
Het draait om het onderscheid tussen twee soorten bonnen. Een winkelspecifieke bon, die je maar bij één keten kunt inwisselen (denk aan een bon van een warenhuis of webwinkel), blijft grotendeels buiten schot. Maar een bon die je op honderden plekken kunt besteden, zoals de VVV-cadeaukaart, de boekenbon of Yourgift, wordt gezien als een breed betaalmiddel. Omdat het tegoed elektronisch is opgeslagen, valt zo'n open bon onder de Europese anti-witwasregels die voor betaalinstrumenten gelden.
Brussel wil met die regels witwassen en fraude tegengaan. Het ongewenste neveneffect is dat een alledaags cadeau daarmee onder een zwaar regime valt dat eigenlijk voor de financiële sector is bedoeld.
Lagere limieten en identificatie
De regels vertalen zich in concrete grenzen. Het maximale bedrag dat op zo'n cadeaukaart mag staan, is verlaagd, en voor online betalingen boven de 50 euro geldt een identificatieplicht: de aanbieder moet dan weten wie de klant is, zoals de NOS eerder beschreef.
In de praktijk lopen mensen daar tegenaan bij de kassa of in de webshop: wie voor een groter bedrag met een brede cadeaukaart wil afrekenen, krijgt de betaling niet zomaar rond en moet die soms opsplitsen. Voor de uitgevers en winkeliers betekenen de eisen extra administratie en aangepaste systemen, legt brancheorganisatie Thuiswinkel.org uit.
Zorgen over het voortbestaan
De branche wijst erop dat cadeaubonnen nauwelijks een rol spelen bij witwassen, en vindt de regels daarom onevenredig streng uitpakken voor een product met een beperkt risico. De vrees is dat het geven van een cadeaubon minder vanzelfsprekend wordt als er drempels en identificatie bij komen kijken, en dat vooral de breed inwisselbare bonnen daardoor in het gedrang komen.
Voor de consument verandert er voorlopig vooral iets in het gemak. De bon bestaat nog, maar het achteloos even opwaarderen of in één keer een groot bedrag verzilveren gaat niet meer vanzelf. Of de vertrouwde VVV-bon en boekenbon op termijn in hun huidige vorm overleven, hangt af van de vraag of er in Europa ruimte komt voor een lichtere regeling voor dit soort kleine cadeaus.
