In de nog altijd voortslepende afwikkeling van de toeslagenaffaire heeft een rechter een opvallende uitspraak gedaan: drie kinderen van een gedupeerde moeder krijgen geen compensatie, ook al ontvingen hun ouders die wel. De zaak trekt de aandacht omdat de onderbouwing verder kan reiken dan dit ene gezin. Dat meldt de NOS.

Waar de zaak over ging

De moeder in kwestie ontving vanaf 2006 kinderopvangtoeslag. In 2011 moest zij die terugbetalen omdat zij geen bewijs had opgestuurd dat haar kinderen daadwerkelijk naar de opvang gingen. Jaren later werd zij, net als tienduizenden andere ouders, erkend als gedupeerde van de affaire en kreeg zij compensatie.

Haar drie kinderen vroegen vervolgens ook om een vergoeding. De rechter wees dat verzoek af. Doorslaggevend was nieuw opgedoken correspondentie van de Belastingdienst: uit die brievenadministratie bleek dat de ouders destijds meermaals de kans hadden gekregen om de gevraagde bewijsstukken aan te leveren.

Waarom de rechter 'nee' zei

Omdat de terugvordering was voorafgegaan door herhaalde verzoeken om bewijs, oordeelde de rechter dat die "niet uit de lucht kwam vallen". Volgens de rechtbank was in dit geval geen sprake van vooringenomen handelen door de overheid — juist dat vooringenomen optreden is de kern van waarom de toeslagenaffaire zoveel gezinnen onterecht trof. Zonder die vooringenomenheid kunnen de kinderen formeel niet als slachtoffer worden aangemerkt.

Mogelijke gevolgen voor duizenden anderen

De uitspraak is meer dan een individuele kwestie. De teruggevonden administratie zou kunnen aantonen dat ook in veel andere dossiers ouders wel degelijk zijn gewaarschuwd voor hun bewijsplicht. In dat geval zouden mogelijk duizenden reeds erkende gedupeerden achteraf bezien geen recht op compensatie hebben gehad.

Twee weken eerder berichtte NRC al dat mogelijk twintigduizend ouders ten onrechte compensatie zouden hebben ontvangen. De uitspraak van deze week sluit bij dat beeld aan en maakt de vraag scherper wie in deze affaire nu precies als slachtoffer geldt — en wie niet.

Een gevoelige balans

De affaire draait sinds jaar en dag om het herstel van vertrouwen tussen burger en overheid. Juist daarom is een uitspraak die compensatie terugdraait beladen: ze raakt aan de belofte dat gedupeerden ruimhartig zouden worden geholpen. Tegelijk moet de overheid publiek geld rechtmatig besteden. Hoe die twee belangen zich tot elkaar verhouden, zal in de komende vergelijkbare rechtszaken verder moeten uitkristalliseren.