Wie het WK voetbal volgt, kent hem inmiddels: de 'match momentum'-balk. Een golvende grafiek die tijdens de wedstrijd voortdurend naar de ene of de andere kant uitslaat, om te laten zien welk team op dat moment de bovenliggende partij is. Maar wat betekent die meter nu precies, vraagt ook de NOS zich af.
Meer dan balbezit
Op het eerste gezicht lijkt het simpel: de balk beweegt naar het team dat 'de druk' heeft. Maar het is geen weergave van louter balbezit. Achter de grafiek zit een model van dataleveranciers, zoals het bekende Opta van Stats Perform, dat kijkt naar de dreiging die van elke actie uitgaat, meldt The Analyst.
Niet alleen schoten tellen mee, maar allerlei acties: passes richting het doel, het veroveren van de bal op een gevaarlijke plek, aanvallen die net geen kans opleveren. Elke actie krijgt als het ware een waarde die aangeeft hoezeer die de kans op een doelpunt vergroot. Zo kan de balk ook uitslaan voor een ploeg die drukzet zonder meteen te scoren.
De laatste minuten wegen het zwaarst
Kenmerkend is dat het model vooral naar de recente minuten kijkt. Wat een team in de laatste paar minuten heeft laten zien, weegt veel zwaarder dan wat er een kwartier eerder gebeurde. Daardoor 'ademt' de grafiek mee met de wedstrijd: een ploeg die opeens gaat opjagen, ziet de balk snel de eigen kant op bewegen, terwijl een fase van rust hem weer richting het midden brengt.
Wat het niet is
En daar zit meteen de valkuil. Match momentum beschrijft wat er is gebeurd, het is geen voorspelling. De balk zegt wie er op een bepaald moment het meeste dreigde, niet wie er gaat scoren. Voetbal is grillig: een ploeg die minutenlang in de verdrukking zit, kan met één counter zomaar de score openen, precies tegen de richting van de grafiek in.
Critici vinden de meter daarom soms overbodig: je ziet met eigen ogen toch wel welk team de betere is? Toch heeft hij zijn nut. Voor analisten en commentatoren vat de grafiek in één oogopslag het verloop van een wedstrijd samen, en achteraf laat hij mooi zien wanneer een duel kantelde. Zolang je maar onthoudt wat het is: een terugblik in beeld, geen glazen bol. De volgende keer dat de balk uitslaat, weet je dus: dit team drukt, maar of het ook loont, moet het veld nog uitwijzen.
