Er komt een enorme stroom geld op de jongere generaties af. De komende jaren gaat naar schatting 973 miljard euro aan erfenissen over van de vermogende babyboomgeneratie naar hun kinderen. Maar die golf verdeelt zich allesbehalve gelijk, en dat maakt de vermogenskloof in Nederland groter.
Twintig keer meer voor kinderen van huiseigenaren
Het verschil is groot. Kinderen van 75-plussers met een koopwoning erven gemiddeld zo'n 368.000 euro. Kinderen van 75-plussers die een huurwoning bewonen, erven gemiddeld maar 18.000 euro, twintig keer minder. Wie ouders met een eigen huis heeft, krijgt dus een flinke financiële voorsprong; wie dat niet heeft, blijft achter.
Huizenprijzen als motor
De belangrijkste verklaring is de woningmarkt. De huizenprijzen zijn sinds 2013 vrijwel verdubbeld, en die gestegen waarde wordt bij overlijden volledig doorgegeven. Een koophuis dat decennia geleden is aangeschaft, vertegenwoordigt inmiddels vaak een klein fortuin. Zo wordt de winst op de woningmarkt onbedoeld ook een motor achter de vermogensongelijkheid: het vermogen komt terecht bij de kinderen van wie de ouders op het juiste moment een huis kochten.
Ongelijkheid die zich opstapelt
Onderzoekers waarschuwen dat de erfenissen huishoudens zonder vermogende ouders verder op achterstand zetten. Vermogen bepaalt straks in toenemende mate wie een goede startpositie heeft, los van wat iemand zelf verdient of presteert. Voor de samenleving is dat een ongemakkelijke ontwikkeling: de kansen worden schever verdeeld nog voordat de volgende generatie goed en wel begint.
De rol van de erfbelasting
In het debat klinkt kritiek op de erfbelasting. Die grijpt pas in op het moment van overlijden, terwijl het vermogen zich daarvoor al jarenlang onbelast heeft opgebouwd. Tegen de tijd dat er wordt geërfd, ligt de ongelijkheid dus al vast. Critici pleiten voor een aanpak die eerder ingrijpt of grote erfenissen zwaarder belast. Tegenstanders wijzen erop dat een erfenis privé-eigendom is en waarschuwen voor de gevolgen voor bijvoorbeeld familiebedrijven. Zeker is dat de discussie de komende jaren luider zal worden, want de erfenisgolf is pas net op gang gekomen.
