Klanten van ING zeggen dat ze zich minder vaak gediscrimineerd voelen dan een jaar geleden. Dat is de uitkomst van een nieuwe meting, ruim een jaar nadat de bank publiekelijk excuses maakte voor discriminatie en beloofde geen "onzinnige vragen" meer te stellen. Toch is het onderliggende probleem daarmee niet opgelost, waarschuwen deskundigen.
Waar de discriminatie vandaan komt
De klachten hangen grotendeels samen met de zogeheten poortwachtersfunctie van banken. Om witwassen en terrorismefinanciering tegen te gaan, zijn banken wettelijk verplicht klanten en transacties te controleren. In de praktijk pakken die controles vaak onevenredig uit voor mensen met een niet-Nederlands klinkende naam of afkomst. Betalingen worden geblokkeerd, rekeningen bevroren of klanten krijgen herhaaldelijk dezelfde vragen, soms zonder duidelijke aanleiding.
Excuses en maatregelen
ING was de eerste grote Nederlandse bank die hiervoor openlijk excuses aanbood. De bank zei minder en minder overbodige vragen te gaan stellen en trok personeel en trainingen uit om medewerkers bewuster te maken van verschillende achtergronden en culturen. De nieuwe meting, waarin klanten aangeven minder discriminatie te ervaren, wordt door de bank gepresenteerd als teken dat die aanpak effect heeft.
"Nog een lange weg te gaan"
Critici plaatsen daar kanttekeningen bij. Het College voor de Rechten van de Mens wijst er al langer op dat discriminatie door financiële instellingen wijdverbreid is en dat gerichte, structurele maatregelen ontbreken. Het college oordeelde eerder in concrete zaken dat ING klanten daadwerkelijk discrimineerde. Volgens deskundigen zit het probleem niet in de intentie van individuele medewerkers, maar in de risicomodellen en systemen waarmee banken werken, die bepaalde groepen structureel vaker als verdacht aanmerken.
Een sectorbreed vraagstuk
Dat ING stappen zet, wordt breed gezien als winst. Maar de kern van het probleem raakt de hele sector: zolang de anti-witwascontroles op de huidige manier worden ingericht, blijft het risico bestaan dat mensen op grond van hun naam of afkomst onterecht worden gecontroleerd. Een echte oplossing vraagt volgens critici om aanpassingen bij alle banken en in de regelgeving, niet alleen bij ING.
