Nederlanders zien de noodzaak van een sterker leger, maar twijfelen sterk of de overheid de stijgende miljarden voor defensie verstandig uitgeeft. Dat is de kern van onderzoek van Instituut Clingendael, het Nederlandse kennisinstituut voor internationale betrekkingen, waarover de NOS bericht. Bijna de helft van de ondervraagden heeft er geen vertrouwen in dat het geld goed terechtkomt.

Wel draagvlak, maar met een groot voorbehoud

Opvallend is dat de twijfel niet betekent dat mensen tegen hogere uitgaven zijn. Volgens Clingendael is er juist veel steun voor extra investeringen in defensie. "Voor hogere uitgaven aan defensie is veel draagvlak, mensen zien echt de noodzaak", aldus de onderzoekers in de NOS-berichtgeving. Het voorbehoud zit in de uitvoering: mensen vragen zich af of het Defensie lukt dat geld ook goed uit te geven. Die zorg sluit aan bij eerder werk van hetzelfde instituut, waarin werd gewaarschuwd dat Nederland met dure wapenaankopen die pas over jaren worden geleverd het risico loopt "schijnveiligheid" te kopen.

Hoe Nederlanders naar de nieuwe norm kijken

Uit het onderzoek komt ook naar voren hoe Nederlanders denken over de hoogte van de uitgaven. Ruim veertig procent vindt de afgesproken norm van vijf procent van het bruto binnenlands product (bbp) "precies goed", terwijl bijna een derde die vijf procent juist te hoog vindt. Een klein deel vindt het bedrag te laag. Het beeld is dus niet eenduidig: forse steun, maar ook een aanzienlijke groep die vindt dat de grens wordt overschreden.

De NAVO-afspraak achter de cijfers

De vijfprocentnorm is geen losse aanname, maar een harde afspraak. Tijdens de NAVO-top in Den Haag tekenden op 25 juni 2025 de regeringsleiders van alle 32 bondgenoten de zogeheten 'Hague Pledge'. Daarin is vastgelegd dat de landen toewerken naar uitgaven van vijf procent van het bbp, te bereiken in 2035. Die vijf procent valt in twee delen uiteen: 3,5 procent voor kerndefensie en 1,5 procent voor zaken als kritieke infrastructuur, cyberbeveiliging en civiele paraatheid, zo bevestigt het ministerie van Defensie. De vorige norm lag op twee procent, dus de verhoging is fors.

Politiek voor de opgave

Voor de politiek betekent dit een lastige opgave. In de aanloop naar de verkiezingen steunen vrijwel alle partijen extra geld voor defensie, maar een kleinere groep legt daadwerkelijk vast hoe de NAVO-norm gehaald moet worden, blijkt uit een analyse van Clingendael van de verkiezingsprogramma's. Tegelijk drukken de oplopende uitgaven op andere keuzes, zoals zorg en wonen. Het onderzoek laat zo een dubbel beeld zien: de steun voor een weerbaarder Nederland is breed, maar het vertrouwen dat de overheid de miljarden doelmatig besteedt, blijft achter. Voor het kabinet ligt de uitdaging dan ook niet alleen in het uitgeven van het geld, maar ook in het overtuigen van de burger dat het goed terechtkomt.