Wat er gebeurt
De Europese Commissie heeft vertegenwoordigers van het Taliban-bewind uitgenodigd voor een technisch overleg in Brussel. Het gesprek gaat over de terugkeer en terugname van Afghanen zonder verblijfsrecht in de EU- en Schengenlanden, met bijzondere aandacht voor uitgeprocedeerde asielzoekers. De Commissie organiseert het overleg als vervolg op een EU-missie naar Kaboel eerder dit jaar, bericht BRUZZ.
Omdat de bijeenkomst op Belgisch grondgebied plaatsvindt, moest België de visa afgeven. Het land ontving visumaanvragen van leden van de Taliban-delegatie en startte een voorafgaande veiligheidsscreening. De visa zouden voor een uiterst korte periode geldig zijn. Welke Taliban-functionarissen precies afreizen, is niet onafhankelijk bevestigd.
Waarom België de visa niet kan weigeren
Geen enkel EU-land erkent het Taliban-regime, dat sinds augustus 2021 in Afghanistan aan de macht is. Toch zegt België de visa niet te kunnen blokkeren. De reden is de zogeheten 'headquarters policy': als gastland van talrijke internationale instellingen is België verplicht visa te verlenen aan delegaties die door die instellingen worden uitgenodigd, ook als België de betrokken regering zelf niet erkent.
Buitenlandminister Maxime Prévot keurt de uitnodiging persoonlijk af. Hij aanvaardt niet dat vertegenwoordigers van het Taliban-regime op Belgisch grondgebied worden uitgenodigd, zei hij tegen VRT NWS. Tegelijk waarschuwde hij dat België zijn positie als internationale en diplomatieke hoofdstad zou verzwakken als het zich zou uitspreken over uitnodigingen door de EU-instellingen.
Het standpunt van de Europese Commissie
De Commissie benadrukt dat het gaat om een puur technisch overleg en dat dit geenszins een erkenning van het Taliban-regime inhoudt. Het initiatief komt voort uit druk vanuit de lidstaten: in oktober 2025 ondertekenden negentien EU-landen en niet-lidstaat Noorwegen een gezamenlijke oproep om de terugkeer van afgewezen Afghanen Europees te coördineren.
Kritiek en controverse
Het overleg ligt zwaar onder vuur. Meer dan tachtig organisaties — tientallen Afghaanse netwerken en internationale mensenrechtengroepen, waaronder de Internationale Federatie voor Mensenrechten (FIDH) — riepen de EU in een open brief op de uitnodiging in te trekken. Zij waarschuwen dat elk officieel contact met de Taliban, zeker op Europees grondgebied, kan worden uitgelegd als een impliciete legitimering van het bewind.
De critici wijzen erop dat de Taliban sinds 2021 vrouwen en meisjes stelselmatig uitsluiten van onderwijs, werk en het publieke leven. Volgens hen is niet voldaan aan de mensenrechtenvoorwaarden die de EU zelf aan engagement koppelt. Ook een VN-mensenrechtenexpert noemde de geplande gesprekken een belediging voor Afghaanse vrouwen.
Bredere context
Het dossier illustreert het spanningsveld in het EU-Afghanistanbeleid: de wens van veel lidstaten om gedwongen terugkeer van afgewezen asielzoekers mogelijk te maken botst met de internationale isolatie van de Taliban en met de zorgen over de mensenrechtensituatie. Praktische terugkeerafspraken vergen contact met de feitelijke machthebbers in Kaboel, terwijl erkenning politiek uitgesloten blijft. Het overleg in Brussel is daarmee een proefgeval voor hoe ver Europa wil gaan in technische samenwerking zonder politieke erkenning.
