De plastic melkfles is een van de grootste blinde vlekken in het Nederlandse statiegeldsysteem. Wie nu een grote frisdrank- of waterfles inlevert krijgt geld terug, maar zuivel- en sapflessen vallen volledig buiten de regeling. Minister Van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei wil daar een einde aan maken.
Alle flessen tot drie liter
De minister werkt aan een wetsvoorstel dat het statiegeld uitbreidt naar alle plastic flessen tot drie liter, inclusief plastic zuivel- en sapflessen en populaire proteïnedranken. Parallel daaraan denkt ze aan een verkoopverbod voor plastic flessen en blikjes zónder statiegeld, en aan een verplichting voor winkels om statiegeldverpakkingen terug te nemen.
Het huidige systeem dekt sinds de invoering vooral water- en frisdrankverpakkingen en blikjes. De zuivelfles ontbreekt — terwijl die een aanzienlijk deel van de plastic flessen in omloop vertegenwoordigt en daarmee zwaar weegt in de landelijke recyclingcijfers.
Inzameldoel al jaren niet gehaald
De urgentie zit in een doel dat telkens buiten bereik blijft. De wet schrijft voor dat negentig procent van alle plastic flessen wordt ingezameld voor recycling, maar dat percentage wordt al jaren niet gehaald. Zolang de grote categorie melkflessen buiten het systeem blijft, is die drempel volgens de minister simpelweg niet te halen.
Daar komt een financiële kant bij. Jaarlijks blijft er zo'n 130 miljoen euro in kas bij producentencollectief Verpact, doordat consumenten niet al hun flessen en blikjes inleveren — geld dat zij in feite laten liggen.
Europese deadline als stok achter de deur
Ook vanuit Europa neemt de druk toe. Nieuwe Europese verpakkingsregels verplichten lidstaten de inzamelnorm te halen. Doen ze dat niet, dan dreigt een vergaande maatregel waarbij álle verkooppunten — van de grote supermarkt tot de kleine buurtwinkel — statiegeldverpakkingen moeten terugnemen. Juist die last op kleine ondernemers wil de minister voorkomen door zelf het initiatief te houden.
Hygiëne en uitvoering nog onuitgewerkt
Technisch is de uitbreiding niet zonder haken en ogen. Melkflessen stellen extra eisen aan de inname: zuivelresten kunnen tot bacteriegroei in retourautomaten leiden. Voordat statiegeld op melkflessen kan ingaan, moeten daar volgens de minister eerst praktische oplossingen voor komen. Een exacte tijdlijn is nog niet bekend; het wetsvoorstel wordt de komende maanden verder uitgewerkt.
Verpact, de organisatie van drankenproducenten die het statiegeldsysteem beheert, staat naar eigen zeggen open voor uitbreiding naar sap en zuivel en wil meedenken over de uitvoering.
Meer inleverpunten en snellere reparaties
Naast de uitbreiding wordt ook het bestaande netwerk verbeterd. Volgens eerdere afspraken van de overheid en de branche stijgt het aantal inleverpunten bij supermarkten en komen er extra bulkinnamepunten waar grote hoeveelheden flessen tegelijk kunnen worden ingeleverd. Ook moeten defecte automaten sneller worden gerepareerd en komt er geld vrij voor de aanpak van opengebroken vuilnisbakken, een belangrijke bron van zwerfafval.
Voor de consument verandert er op termijn vooral iets aan de kassa: voor meer soorten flessen wordt straks statiegeld gerekend. Of het bedrag op een melkfles gelijk wordt aan dat op een grote frisdrankfles, is nog niet besloten.
