Het klinkt als het meest ongeloofwaardige excuus dat je voor de rechter kunt aanvoeren: 'Ik had niets gedronken, mijn lichaam maakt zelf alcohol aan.' Toch is dat precies wat een Belgische automobilist verklaarde — en de rechter geloofde hem. De man werd vrijgesproken van rijden onder invloed nadat medisch onderzoek had uitgewezen dat hij lijdt aan een zeldzame aandoening.

Een brouwerij in de buik

Die aandoening heet het auto-brewery syndrome, in het Nederlands ook wel het eigenbrouwerij- of darmfermentatiesyndroom. Bij mensen met dit syndroom leeft er een abnormale hoeveelheid gist in de darmen — onder meer soorten als Candida en Saccharomyces cerevisiae, dezelfde gist die bij het brouwen van bier wordt gebruikt.

Die gist zet koolhydraten uit gewoon voedsel om in ethanol, het type alcohol dat ook in drank zit. Dat ethanol komt vervolgens in de bloedbaan terecht. Het gevolg: iemand kan dronken raken — met duizeligheid, verwardheid en een rood hoofd — zonder ook maar één glas te hebben gedronken.

Zeldzaam, en lastig vast te stellen

Hoe vaak het syndroom voorkomt, is onduidelijk. Wereldwijd zijn er volgens Healthline maar weinig gevallen gedocumenteerd, al vermoeden artsen dat de aandoening vaker optreedt dan gedacht, maar vaak niet wordt herkend — juist omdat de verschijnselen zo sterk lijken op gewone dronkenschap.

De diagnose stellen is bovendien niet eenvoudig. Er bestaat geen eenvoudige test voor. Artsen combineren doorgaans onderzoek van de darmflora met een glucosebelastingstest, waarbij een patiënt op een nuchtere maag suiker binnenkrijgt en daarna het alcoholgehalte in het bloed wordt gemeten. Dat onderzoek kan weken in beslag nemen.

Niet de eerste rechtszaak

De Belgische zaak staat niet op zichzelf. Eerder werden in de Verenigde Staten aanklachten tegen een vrouw geseponeerd nadat artsen hadden vastgesteld dat haar sterk verhoogde bloedalcoholgehalte het gevolg was van hetzelfde syndroom, en niet van drank.

Voor wie eraan lijdt is het syndroom verre van een grap: onverwachte dronkenschap, sociaal onbegrip en juridische problemen liggen op de loer. Een behandeling bestaat wel — met antischimmelmedicijnen en een streng koolhydraatarm dieet kan de gist in de darmen worden teruggedrongen. De vrijspraak in België laat in elk geval zien dat wie zijn eigen lichaam niet in de hand heeft, daar ook voor de rechter niet zonder meer op kan worden afgerekend.