Een spoor dat jarenlang doodliep, kan tegenwoordig alsnog een naam opleveren. Volgens berichtgeving over de aanpak van oude zaken worden onopgeloste zedenmisdrijven vaker gekraakt door nieuwe DNA-technieken. De belangrijkste daarvan is het verwantschapsonderzoek, dat de opsporing een extra ingang geeft waar een gewone DNA-match tekortschiet.
Hoe verwantschapsonderzoek werkt
De techniek berust op een simpel biologisch gegeven: familieleden delen een deel van hun DNA. Wordt op een plaats delict een DNA-spoor gevonden dat niet direct overeenkomt met een profiel in de databank, dan kan verwantschapsonderzoek toch verder helpen. Het profiel wordt dan niet alleen met individuen vergeleken, maar ook op verwantschap: lijkt het spoor sterk op dat van een bekende persoon, dan kan een broer, ouder of kind van de dader in beeld komen. Zo ontstaat een nieuwe onderzoekslijn, ook in zaken van tientallen jaren oud.
Waarom juist nu
Dat deze aanpak nu vruchten afwerpt, komt door een combinatie van betere technieken en jarenlange ervaring. Het Nederlands Forensisch Instituut zet verwantschapsonderzoek al langere tijd in bij ernstige strafzaken, en in een deel daarvan leidde het tot een doorbraak die zonder de methode niet mogelijk was geweest. Daarnaast wordt geëxperimenteerd met bredere vormen van DNA-onderzoek, waarbij via verre familielijnen wordt gezocht naar de herkomst van een spoor.
Strenge voorwaarden
Aan het inzetten van deze middelen zitten strikte grenzen. Verwantschapsonderzoek en verwante technieken mogen alleen worden gebruikt bij zware misdrijven en pas als andere opsporingsmogelijkheden zijn uitgeput. Zo wordt voorkomen dat het privacygevoelige DNA van hele families lichtvaardig wordt doorzocht. De afweging tussen opsporing en privacy speelt bij elke stap mee.
Wat het betekent voor slachtoffers
Voor slachtoffers en nabestaanden van oude zaken kan een doorbraak veel betekenen. Een zaak die jaren stillag, kan alsnog voor de rechter komen, en dat biedt een vorm van erkenning na een lange periode van onzekerheid. De techniek belooft geen wonderen, maar vergroot wel de kans dat daders die zich lang veilig waanden, uiteindelijk toch worden gevonden.
