Het patroon is inmiddels goed beschreven. Een jongere komt online in contact met iemand die aardig is, aandacht geeft en het contact snel naar een privékanaal verplaatst. Er worden beelden uitgewisseld. Zodra het slachtoffer zelf iets heeft gestuurd, verandert de toon: betaal, of iedereen in je contactenlijst ziet dit. Dat heet sextortion, en het treft in Nederland vooral jongens.

Wat het onderzoek laat zien

De duidelijkste cijfers komen uit een onderzoek onder tweehonderd jongens die met naaktbeelden zijn afgeperst. Het gemiddelde bedrag dat de afpersers eisen is 548,50 euro. Ongeveer een derde van de jongens betaalt dat ook.

Maar de veelzeggendste cijfers gaan niet over geld. Van de ondervraagde jongens bespreekt 43 procent de afpersing met niemand. Slechts 2,5 procent vertelt het aan zijn ouders.

Daar zit de kern van het probleem. Schaamte is niet een bijverschijnsel van deze vorm van criminaliteit, het is het werkingsmechanisme. De afperser rekent erop dat het slachtoffer liever betaalt dan praat.

Toename in de meldingen

Hoeveel het er in totaal zijn, is lastig vast te stellen, juist omdat er zo weinig over gesproken wordt. Wel meldde de politie over 2025 een stijging van bijna 46 procent in het aantal meldingen van online seksueel misbruik ten opzichte van het jaar ervoor. Politiekorpsen wijzen er zelf bij herhaling op dat het werkelijke aantal gevallen aanzienlijk hoger ligt dan wat er wordt gemeld.

Een kanttekening bij het onderzoek is het vermelden waard: het platform waarop de meeste ondervraagde jongens in contact kwamen met hun afperser, Omegle, bestaat niet meer. Dat platform is offline gehaald. Het contact verplaatst zich, de werkwijze niet.

Wat te doen als het gebeurt

Het advies van hulpverleners en politie is opvallend eenduidig, en gaat in tegen de eerste ingeving van vrijwel elk slachtoffer.

  • Betaal niet. Betalen leidt in de praktijk vaak tot een volgende eis, niet tot rust.
  • Stuur geen nieuwe beelden en ga niet in op dreigementen.
  • Maak schermafbeeldingen van de gesprekken, profielnamen en betaalverzoeken. Dat is het bewijsmateriaal.
  • Blokkeer en rapporteer het account op het platform zelf.
  • Doe aangifte. Sextortion is strafbaar, en dat geldt ook wanneer het slachtoffer de beelden zelf heeft gestuurd.

Voor hulp en advies zijn er Slachtofferhulp Nederland en de hulplijn van Offlimits, waar ook anoniem contact kan worden opgenomen.

Voor ouders

De cijfers hierboven geven een ongemakkelijke opdracht aan ouders: reken er niet op dat je het hoort. Bij 97,5 procent van de onderzochte gevallen kwam het niet bij de ouders terecht.

Wat wel helpt, is het onderwerp aansnijden voordat er iets aan de hand is, en dan zonder waarschuwende toon. Een jongere die vermoedt dat het gesprek zal eindigen in verwijten over wat hij zelf heeft gestuurd, zal zwijgen. Een jongere die weet dat de reactie "we lossen dit op" zal zijn, meldt zich eerder.

Dat onderscheid is in de praktijk het verschil tussen een vervelende avond en maandenlange afpersing. De schuld ligt in alle gevallen bij degene die afperst, niet bij degene die op zijn vijftiende iets heeft verstuurd.