Iemand belt de politie met het verhaal dat er in een woning een gijzeling gaande is. Even later staat er een zwaarbewapend arrestatieteam voor de deur van iemand die niets heeft misdaan. Dat is swatten, en het Openbaar Ministerie waarschuwt dat het in Nederland vaker voorkomt.

"We zien nu dat het hier ook vaker voorkomt. Vooral onder jongeren", laat het OM weten.

Hoe het werkt

De praktijk komt uit de Verenigde Staten, waar zij vernoemd is naar de SWAT-teams die op zo'n melding afkomen. Het patroon is telkens hetzelfde: de dader zorgt dat hij het adres van het slachtoffer kent, verzint een melding die zwaar genoeg is om een speciale eenheid in beweging te krijgen, en laat de politie het werk doen.

Slachtoffers worden meestal gevonden via chatplatforms en gamesites. Het OM beschrijft een zaak waarin een zeventienjarige weigerde naaktfoto's te sturen. Als wraak werd haar adres in een chatgroep gedeeld en volgde een valse melding, waarna een arrestatieteam bij haar thuis stond.

Waarom dit gebeurt

Wraak is één motief, maar het OM ziet swatten ook als drukmiddel: "Slachtoffers worden onder druk gezet om iets te doen, wat ze eigenlijk helemaal niet willen doen."

Daarmee sluit het aan op het patroon van online afpersing dat eerder deze zomer al zichtbaar werd: eerst contact leggen, dan compromitterend materiaal bemachtigen, dan dreigen. Swatten is in dat repertoire de zwaarste dreiging die iemand kan uitvoeren zonder zelf voor de deur te hoeven staan.

Hoeveel gevallen er zijn

Harde cijfers zijn er niet. Het OM houdt swatten niet apart bij, maar zegt wel: "Wel lopen er een aantal zaken. Ook zijn er steeds meer Nederlandse daders geïdentificeerd."

Dat laatste is het opvallendste. Waar de daders eerder vooral in het buitenland zaten, worden nu Nederlanders opgespoord.

Waarom het gevaarlijk is

Aan een swatting-melding zit een risico dat verder gaat dan de schrik. Een arrestatieteam gaat af op de informatie die het krijgt, en die informatie beschrijft een levensbedreigende situatie. De agenten komen dus binnen zoals je binnenkomt bij een gijzeling: snel, met getrokken wapens, uitgaand van gevaar.

Als het slachtoffer op dat moment iets doet wat verkeerd wordt uitgelegd, kan dat afschuwelijk aflopen. In de Verenigde Staten zijn mensen bij swatting-acties gedood.

Daarnaast bindt zo'n melding een team dat op dat moment ergens anders nodig kan zijn.

Wat je kunt doen

De politie benadrukt dat een valse melding strafbaar is en dat daders vervolgd kunnen worden. Voor slachtoffers is het advies om zich te melden, hoe ongemakkelijk dat ook voelt: "Elk slachtoffer dat hulp zoekt helpen wij", zegt het OM.

Voor ouders geldt dezelfde les als bij online afpersing: het gaat zelden mis bij het gamen zelf, maar bij het contact daarna, wanneer er een adres, een schoolnaam of een foto wordt gedeeld met iemand die alleen als medespeler bekend is.