Wie dit jaar een nieuwe computer wil kopen, merkt het misschien al: de prijzen lopen op, en dat ligt niet aan de processor of het scherm. De boosdoener is het werkgeheugen — de RAM-chips die je toestel nodig heeft om soepel te draaien. In 2026 is dat alledaagse onderdeel ineens schaars en duur geworden. De oorzaak ligt ver van je bureau: in de gigantische datacenters waar kunstmatige intelligentie wordt getraind.

Een prijsstijging zonder weerga

De cijfers zijn fors. Volgens IEEE Spectrum stegen de DRAM-prijzen in één kwartaal met 80 tot 90 procent, een beweging die de geheugenindustrie in jaren niet heeft gezien. Goedkope computers werden er bijna twee keer zo duur door. Marktanalisten verwachten dat de krapte nog tot ver in 2027 aanhoudt, omdat nieuwe fabrieken pas over enkele jaren op volle toeren draaien.

De drie bedrijven die vrijwel de hele wereldmarkt beheersen — Samsung, SK Hynix en Micron — hebben hun productie grotendeels omgegooid. Volgens CNBC is de geheugencapaciteit voor AI dit jaar nagenoeg uitverkocht.

Waarom AI de gewone markt leegtrekt

De sleutel is een speciaal soort geheugen: HBM, oftewel high-bandwidth memory. Dat is het razendsnelle geheugen dat AI-versnellers nodig hebben. Het probleem is dat HBM bewerkelijk is om te maken: elke chipfabriek-wafer die naar AI-geheugen gaat, levert veel minder gewoon consumentengeheugen op, het type DDR5 dat in jouw laptop zit.

En dat loont voor de fabrikanten. HBM kan volgens IEEE Spectrum meer dan de helft van de kostprijs van een complete AI-chip uitmaken. Bij Micron groeide het aandeel van AI- en cloudgeheugen in de omzet van 17 procent in 2023 naar bijna 50 procent in 2025. De gewone DRAM-markt komt zo simpelweg op de tweede plaats.

Zelfs Valve staat machteloos

Hoe vreemd de situatie is geworden, blijkt uit het verhaal van Valve, het bedrijf achter het spelplatform Steam. Valve werkt aan nieuwe hardware, de Steam Machine en de Steam Frame, maar kan volgens PC Gamer geen definitieve prijs of releasedatum geven. De reden: "geheugen- en opslagtekorten".

Valve-ingenieurs beschreven hoe machteloos ze tegenover de geheugenreuzen staan. Langetermijncontracten zijn er nauwelijks meer; de fabrikanten geven naar verluidt periodiek een prijs en een hoeveelheid, en dan is het slikken of stikken. Voor de Steam Machine zou dat volgens Kotaku neerkomen op prijzen ruim boven de duizend dollar. Als zelfs een bedrijf met de slagkracht van Valve zo weinig grip heeft, zegt dat genoeg over de huidige markt.

Wat het voor jou betekent

De gevolgen sijpelen door naar de winkel. Volgens marktonderzoeker IDC raakt de schaarste niet alleen pc's, maar ook smartphones, en dwingt ze fabrikanten hun toeleveringscontracten opnieuw te onderhandelen. Pc's, laptops, spelcomputers en telefoons worden er duurder door, of krijgen minder geheugen voor hetzelfde geld.

Voor consumenten is het advies nuchter: wie geen haast heeft, kan een aankoop misschien beter even uitstellen. Maar verwacht geen snelle ommekeer. Zolang de honger van AI naar geheugen blijft groeien, blijft het werkgeheugen in je apparaten een gewild — en duur — goed.