Eindeloos doorscrollen tot je niet meer weet hoe laat het is: volgens de Europese Commissie is dat geen toeval, maar een bewuste ontwerpkeuze. In een voorlopig oordeel stelt Brussel dat het "verslavende ontwerp" van Facebook en Instagram in strijd is met de Europese regels. Moederbedrijf Meta zou onvoldoende doen om de risico's voor de gezondheid en het welzijn van gebruikers te beperken.

Wat is er mis volgens Brussel?

De Commissie wijst op een aantal terugkerende ontwerpkeuzes. Het eindeloos scrollen staat standaard aan, video's spelen automatisch af, en meldingen en gepersonaliseerde feeds trekken gebruikers steeds opnieuw de app in. Samen zetten die kenmerken mensen aan tot dwangmatig gebruik en "ongezonde gewoonten", aldus het oordeel. Ook de instellingen om de schermtijd te beperken en het ouderlijk toezicht schieten volgens de Commissie tekort: ze zijn te ingewikkeld of te makkelijk te negeren.

Vooral zorgen om jongeren

De grootste zorg gaat uit naar minderjarigen. Juist bij jongeren, die gevoeliger zijn voor dit soort prikkels, kan het ontwerp leiden tot overmatig gebruik met gevolgen voor hun mentale welzijn. De Commissie vindt dat Meta te weinig rekening houdt met die risico's en de bescherming van jonge gebruikers.

Een voorlopig oordeel

Belangrijk is dat het om een voorlopige bevinding gaat, geen eindoordeel. Meta krijgt nu de gelegenheid om de conclusies te weerleggen en inzage te krijgen in het dossier voordat er een definitief besluit valt. Die procedure kan nog geruime tijd duren, en een eventuele boete kan daarna nog worden aangevochten bij de Europese rechter.

Miljardenboete in het verschiet

Houdt de conclusie stand, dan hangt Meta een fikse straf boven het hoofd: tot zes procent van de wereldwijde jaaromzet. Bij een omzet van rond de 180 miljard euro kan dat oplopen tot meer dan tien miljard euro. Meta wijst er doorgaans op dat het al maatregelen heeft genomen om jongeren te beschermen, zoals speciale tieneraccounts met extra instellingen voor ouders.

Onderdeel van strenger EU-toezicht

De zaak past in een bredere Europese aanpak van de grote techplatforms. Met nieuwe digitale wetgeving wil de EU strengere eisen stellen aan algoritmes, dataverwerking en de bescherming van gebruikers. Het onderzoek naar Facebook en Instagram is daarvan een van de meest in het oog springende voorbeelden.